'Even the president of the United States sometimes must have to stand naked'. Met deze overbekende quote uit een Dylansong - It's Alright, Ma (I'm Only Bleeding) - word je meteen meegevoerd eind jaren zestig. De Laatsten der Onverstandigen is het tweede deel van de Dollarcyclus, een serie over de financiële en morele crisis van het kapitalistische systeem. Vorig seizoen speelden de Roovers Shakespeares Timon van Athene.
De Laatsten der Onverstandigen is een tragikomedie van Peter Handke uit 1974 en het is een verrassend actueel stuk. Eigenlijk is het een tegenhanger – maar dan filosofischer en met meer diepgang – van het succesvolle De Verleiders. Het gaat over topondernemers, die prijsafspraken maken om de concurrentie definitief uit te schakelen. Centraal staat Hermann Quitt, die verder doorgaat dan alle anderen in keihard concurreren en weigert om zich te houden aan de onuitgesproken regels van het spel. Hij is de machtigste van allemaal, maar hij voelt helemaal niets meer. 'Op alle foto's kijk ik vrolijk, maar gelukkig was ik nooit', zegt hij vlak voor het einde. Het is een portret van een man die zichzelf is kwijtgeraakt. Hij kan van niets meer genieten; zijn vrouw dwaalt als een krankzinnige rond, zonder dat hij haar zelfs maar ziet en ook de verleidingskunsten van de opwindende en succesvolle mevrouw Tax halen niets uit. 'U streelt mij zoals een dirigent die aftikt', constateert zij. Zoals altijd bij Handke is de subtekst minstens zo belangrijk. Het stuk is geschreven in prachtige taal, vol rake metaforen, cynische observaties en poëtische beschrijvingen.
Het knappe is dat het niet alleen een raak portret van een depressieve man is, maar dat het tegelijkertijd de wortels blootlegt van de rotte plekken in het kapitalistisch systeem. De Roovers laten die verschillende lagen zien met knap spel, even ingehouden als af en toe accelererend. Jürgen Delnaet schittert als Quitt die evenzeer zijn meedogenloze en grimmige kant laat zien als zijn peilloze eenzaamheid. Hij trekt zich van niemand iets aan en tegen alle afspraken in verloochent hij ook zijn zogenaamde vrienden. Hij is een monomaan heerser die rigoureus en onafwendbaar alles en iedereen om zich heen kapot maakt.
Het decor bestaat uit een tiental glazen platen die als spiegels fungeren, maar ook als glazen wanden de grens aangeven. In het tweede deel, als de sfeer omslaat, worden ze witgekalkt. Het spiegelpaleis wordt geblindeerd.
Ondanks de thematiek is het geen zware avond. Er wordt heerlijk licht gespeeld en er valt genoeg te lachen. De Laatsten der Onverstandigen is ook een comedy, die van de dolgedraaide ondernemers.