Zelfgenoegzaam leunt de hoogleraar achterover in zijn luxe bureaustoel, de buik alle ruimte gunnend, de kin in de lucht en de ogen waakzaam heen en weer bewegend om duidelijk te maken dat hij alles onder controle heeft. In zijn rechterhand geeft het ongedurige in-en uitklikken van zijn balpen aan dat zijn tijd kostbaar is. Hij is een toonbeeld van beheersing en superioriteit.
De eerstejaars studente zit voorovergebogen in haar schrift te turen, de rug krom, de benen netjes naast elkaar. Nerveus plukt ze aan haar haar of aan de boeken op tafel. Ze maakt zich zo klein mogelijk en als ze haar mond al opendoet, mompelt ze zacht en onzeker.
Zo begint Oleanna (onder ons), een stuk van de succesvolle Amerikaanse scenario-en toneelschrijver David Mamet. Aan het slot van het drie bedrijven tellende stuk zijn de machtsverhoudingen totaal veranderd. De hoogleraar is alles kwijt: zijn baan, zijn geloofwaardigheid, zijn huis, eigenlijk alle verworvenheden die tot zijn comfortabele zelfverzekerdheid aanleiding konden geven.
David Mamet heeft de tekst zorgvuldig gecomponeerd. In een virtuoze taaloefening vindt deze metamorfose van machtsverhoudingen plaats, door nauwelijks aanwijsbare, subtiele verschuivingen.
Hij is een hoogleraar met het vooruitzicht op een vaste aanstelling aan de universiteit; zij is een studente die al in haar propedeusejaar dreigt te mislukken. In het eerste bedrijf vertelt hij haar over zijn opvattingen over het onderwijs en probeert hij haar bij te staan. Al tijdens het tweede gesprek blijkt dat zij hem heeft aangeklaagd bij de benoemingscommissie, omdat hij zich ongewenste intimiteiten zou hebben veroorloofd. Zorgvuldig wordt elke poging tot verdediging door haar onderuitgehaald en tegen hem gebruikt.
Oleanna is vooral een verbaal huzarenstukje. Het stuk is geschreven in 1992 en lijkt te refereren aan de jaren zeventig toen op de hoogste toppen van de tweede feministische golf mannen nogal eens werden voorgesteld als De Vijand. Elke poging tot verweer werd beschouwd als paternalisme en vrouwvijandigheid, een verkeerde blik of handgebaar kon al leiden tot beschuldigingen van aanranding of zelfs verkrachting. Dat wereldbeeld vormt de achtergrond van Oleanna, al geeft Mamet zijn stuk genoeg mee om het niet als historisch achterhaald af te doen.
De sympathie van de toeschouwer wordt heen en weer geslingerd tussen de twee personages; de acteurs slagen erin geloofwaardig over te komen, al kom je eigenlijk weinig over hun drijfveren te weten. Helmert Woudenberg weet precies de juiste toon te vinden en overtuigt ook tijdens zijn val in de afgrond. Kathenka wekt in het begin enige irritatie op in haar rol van timide studente, maar als wraakgodin is zij ijzersterk. Het feit dat de twee Woudenberg's familie van elkaar zijn, (neef en nicht), heeft overigens vooral publicitaire waarde, voor het stuk voegt het niks toe.