Wat is liefde? Wat is kunst? Wat is leven? Het zijn geen geringe vragen die het titelpersonage stelt in de voorstelling Orlando van Toneelgroep Oostpool. De voorstelling in regie van Marcus Azzini was een van de verrassingen in het seizoen 2009-2010 en leverde Maria Kraakman een Theo d'Or op voor haar rol als Orlando. Nu is de voorstelling opnieuw te zien op een paar plekken in Nederland en gaat dat zien!

Het is een voorstelling waar werkelijk alles in zit: fantastische acteurs, een briljante bewerking van het beroemde boek van Virginia Woolf en een treffende mise en scène. Bovendien is het een interessante cultuurgeschiedenis, een mooie illustratie van het begrip gender – wat is mannelijk en wat is vrouwelijk en hoe anders wordt daar in de loop van de tijd naar gekeken - en een filosofieles in één. Dat klinkt ingewikkeld maar de voorstelling is ook nog een wonder van eenvoud en toegankelijkheid.

Eerst maar even het boek. Virginia Woolf schreef Orlando in 1928 . Het gaat over een Engelse aristocraat die leeft van eind 16e tot en met het begin van de 20e eeuw en ergens halverwege ook nog eens van geslacht verandert. Een fantasiepersonage, waarover wordt verteld in de vorm van een biografie. Geen gemakkelijk boek vanwege de vele bespiegelende passages, wel fascinerend door de rijke verbeelding en de bijzondere kijk op de culturele geschiedenis. Virginia Woolf baseerde de figuur Orlando grotendeels op haar vriendin Vita Sackville-West, met wie zij een hartstochtelijke relatie onderhield. Joeri Vos bewerkte het boek, ook wel 'de langste en charmantste liefdesbrief in de literatuur' genoemd op speelse wijze: hij laat de biografe een belangrijke rol spelen, waardoor hij en passant commentaar op het fenomeen van de biografie kan geven: Woolf hield niet van feiten en feitjes, maar van subjectiviteit en hartstocht. Ook wordt telkens commentaar gegeven op het vak van theater maken: personages stappen moeiteloos in en uit hun spel, af en toe druk commentaar leverend op wat ze spelen of op hoe er gespeeld wordt.

Maria Kraakman is de ideale Orlando. Ze is volkomen overtuigend, zowel als jonge knaap in het begin van het stuk als verderop als jonge vrouw, worstelend met haar nieuwe rol in het liefdesspel. De relatie tussen sekse en identiteit is nog even actueel als in de tijd van Woolf: als jongen mag zij veroveringen maken, als meisje dient ze vooral haar kuisheid te bewaken. Al even moeiteloos schakelt Kraakman tussen luchtigheid en diepgang. De andere acteurs spelen met verve de verschillende rollen en met name Bram van der Heijden en Jeroen De Man zorgen voor hilarische momenten. Een voorstelling die niet gemist mag worden.