Om acht uur stipt worden we opgehaald bij de Toneelschuur, een groep van zo'n vijfentwintig toeschouwers. Een wandeling van een paar minuten leidt via de mooie Bakenessergracht naar de ateliers van De Firma Rieks Swarte.

Daar wordt Artefactotum getoond, een bijzondere voorstelling, waarin we een kijkje in de keuken krijgen bij de 'godfather van de speelgoedvoorstellingen'. Dichterbij het maakproces dan dit kom je niet gauw. Het is dinsdagavond 23 maart, de allereerste keer dat er publiek bij is, en de komende tien dagen is het elke avond open huis.

Rieks Swarte heeft het idee voor de voorstelling gekregen na een ontmoeting met de jonge Vlaamse theatermaakster Annelies van Hullebusch. Ze liet hem een papier zien dat opeens een driedimensionale maquette werd, met een heleboel draadjes en letters, krabbels en tekeningen en ze vertelde dat ze met een bakfiets naar Hongarije was gereisd om berichten in bomen te hangen. Hij was onder de indruk van haar werk en ze besloten samen een voorstelling te maken. Allebei zijn het echte makers, die met behulp van eenvoudige middelen de verbeelding stimuleren. De titel Artefactotum is een samenstelling van de begrippen 'artefact' oftwel een kunstvoorwerp, 'facto' oftewel gemaakt en 'factorum': een vreemd type. Het is een curieuze voorstelling of misschien is het eerder een tentoonstelling te noemen, een open en bloot laten zien van de inspiratiebronnen, de ideeën en het maakproces van een voorstelling.

De toeschouwers krijgen bij binnenkomst van Annelies een klein boekje aangereikt, met de waarschuwing het nog even 'toe' te houden. In een klein uur wordt aan de hand van het boekje een viertal scènes gespeeld, die gedeeltelijk autobiografisch lijken te zijn. We zien de hand van de meester in de kunstig gemaakte replica's van hun respectievelijke geboortehuizen, maar ook de Grote Kerk in Haarlem en andere gebouwen komen langs. De voorstelling speelt zich af rondom een grote tafel waarop en waaronder zich de meest uiteenlopende voorwerpen bevinden, zoals plukken waten die later de wolken verbeelden. Met simpele middelen wordt het verhaal verteld: Rieks houdt het huisje omhoog en Annelies schijnt met een zaklantaarn naar binnen. Touw speelt een belangrijke rol: veel rekwisieten hangen aan touwen en telkens wordt er rondom de tafel een nieuw tafereel zichtbaar doordat de spullen zichtbaar omhoog gehesen of juist omlaag gesjord worden. Het 'vakmanschap is meesterschap' gevoel. Het verhaal speelt op deze eerste 'try out' een ondergeschikte rol, al kan dat in de loop van de komende voorstellingen nog veranderen. Het gaat vooral om de sfeerbeelden en om de unieke kans om van zo nabij het maakproces, theater in zijn meest elementaire vorm, mee te maken.