"Dieren kennen geen ziel", zegt de onbekende gast. "Je moet kunnen kiezen tussen goed en kwaad en daar heb je een ziel voor nodig." De tegenstelling tussen goed en kwaad is een sleutelbegrip in De Bitterzoet, een titel waarin de contrasten (Life is bitter, life is sweet) worden samengebald.
De Bitterzoet (1978) is een toneelstuk van Dennis Potter over de kleinburgerlijke familie Broex. Twee jaar geleden is hun enige dochter Carrie zwaar gewond geraakt en sindsdien ligt zij thuis in coma, permanente zorg vereisend. Het ongeluk heeft het echtpaar nog verder uit elkaar gedreven dan zij vermoedelijk daarvoor al waren: moeder geeft de hoop niet op en blijft proberen te communiceren met haar onbegrijpelijke klanken uistotende dochter. Vader vindt dat je nog beter kunt proberen een bloemkool te genezen.
In sobere, subtiel gedoseerde en ondanks de tragiek vaak ook komische scenes wordt geschetst in wat voor hel van onbegrip en eenzaamheid het echtpaar terecht is gekomen. Frieda Pittoors maakt een monument van de moeder zoals ze telkens als het meisje geluid maakt, haar gezicht naar haar toewendt, met een bijna verstarde blik van liefde. Haar gebalde vuisten op tafel en de scheef tegen elkaar geperste schoenen vertellen intussen boekdelen over de spanning waaronder zij leeft. Zij is aan het eind van haar latijn, er moet iets gebeuren.
Op dat moment gaat de bel (een mooi deus ex machina-effect) en voor het eerst in twee jaar komt er een gast over de vloer. Martin geeft zich uit voor een vriend van Carrie en nestelt zich behendig in het huishouden in. Hij stoft en hij kookt, hij poetst en hij boent en hij biedt moeder, voor het eerst in al die tijd, de vrijheid om even de deur uit te gaan door op Carrie te passen. Zelfs vader, aanvankelijk een en al achterdocht, gaat overstag als blijkt dat Martin zijn vreemdelingenhaat deelt.
Er kleeft overigens wel een verdacht luchtje aan deze Martin, de geur van zwavel. Een demonische intrigant zit er verscholen achter zijn imago van ideale schoonzoon. Fedja van Huet speelt de rol van Martin op sublieme wijze, razendsnel schakelt hij over van zijn keurige alter ego naar een soort beest dat eruit wil. Dat culmineert in een apocalyptische gebedsscene waar hij op de knietjes naast moeder begint te bidden en eindigt als een verwilderde gebedsgenezer op het hoogtepunt van zijn godsdienstwaanzin. De voor het overige vrij terughoudende regie voegt daar met storm en regen en keiharde muziek het nodige aan toe.
De Bitterzoet is een prachtig stuk dat in dit samenwerkingsverband van Theatergroep Hollandia en Theater Antigone een ideale bezetting heeft gekregen. Carola Arons speelt de moeilijke rol van de zieke Carrie overtuigend en Bert Luppes is zo langzamerhand een specialist in eenzame, contactgestoorde en verbitterde mannen. Naar het einde toe krijg je zelfs enige sympathie voor de vader die eigenlijk alleen maar heimwee heeft naar vroeger, toen het allemaal nog niet zo verdomde ingewikkeld was of leek. Frieda Pittoors verdient een nominatie voor deze moederrol: hoe zij langzaam ontdooit en weer een beetje meisje wordt door de aandacht van Martin, is schitterend om te zien.
De politieke laag die met de gesprekken over vreemdelingenhaat wordt aangebracht, geeft de psychologische lading van het stuk een extra dimensie. En het verrassende einde zet alle begrippen over goed en kwaad flink op zijn kop.