Internationaal Theater Amsterdam / Wie heeft mijn vader vermoord / Tekst: Édouard Louis / Regie: Ivo van Hove / Spel: Han Kesting / Te zien: vanaf april 2021

Interview met Hans Kesting

'Het is absoluut een liefdevol portret van die vader'

'Je proeft aan elke zin, aan elke woord dat het verhaal uit een hartverscheurende echtheid is ontstaan, alsof het in één lange 'stream of consciousness' is geschreven. Édouard Louis (zie kader) schrijft vanuit een grote betrokkenheid en toch met een zekere afstand. Dat maakt het heel spannend om te lezen.'

We spreken elkaar telefonisch; Kesting is nog aan het bijkomen van een griepje na de laatste reeks van Een klein leven, een emotioneel en fysiek uitputtende voorstelling. Hij is nog maar net begonnen de tekst in te studeren Wie heeft mijn vader vermoord, de nieuwe voorstelling die in mei in Nederlandse première gaat bij Internationaal Theater Amsterdam. Het is een monoloog naar het gelijknamige boek van de jonge, Franse schrijver Édouard Louis, in een regie van Ivo van Hove. Het is een in woede geschreven aangrijpende liefdesbetuiging van een zoon aan zijn afgetakelde vader en een uitzonderlijke aanklacht tegen de Franse staat.

Het wordt een vrij sobere voorstelling, in de lijn van de solovoorstellingen die Van Hove eerder maakte met Halina Reijn (La voix humaine), Eelco Smits (Song from Far Away) en Ramsey Nasr (De andere stem), veelstemmige verkenningen van de eenzaamheid van de westerse kosmopolitische wereldburger aan het begin van de 21ste eeuw. Van Hove maakt zelf een vertaling/ bewerking van het boek, speciaal op het lijf van Kesting.

Kesting: 'Waarom Ivo mij gevraagd heeft voor deze rol, kan hij uiteraard beter zelf vertellen. Maar ik kan mij heel goed identificeren met de hoofpersoon van het autobiografische boek, waarin Louis beschrijft hoe hij op zijn 27ste terugkeert naar het ouderlijk huis en terugkijkt op zijn jeugd. 'Ik herkende je niet', is de eerste zin van het boek. Zijn vader is, amper vijftig, fysiek en mentaal een wrak.' Louis is opgegroeid in de troosteloze omgeving van Noord-Frankrijk waar zijn vader in de zware industrie werkte tot hij in de ziektewet raakte omdat zijn rug kapot was.

Kesting: 'Het is een aangrijpend verhaal over een gevoelige, homoseksuele jongen die opgroeit in een milieu waarin hij door iedereen – ouders, familie, vrienden – wordt uitgestoten, en tegelijk is het een politiek verhaal, een aanklacht tegen het neoliberalisme van Macron en zijn voorgangers. Louis schetst een genadeloos beeld van het milieu waarin hij is opgegroeid: een coming-of-age verhaal over een jongen die wanhopig probeert om erbij te horen, om 'normaal' te worden gevonden. Zijn vader is een werkloze alcoholist, zijn moeder veel te jong moeder geworden en niet opgewassen tegen de hardheid van de omgeving en de agressie van haar man. Uiteindelijk kiest ze eieren voor haar geld en verlaat ze haar echtgenoot, maar dan is Louis allang het huis uit.'

Als ik hem een bruut noem, schudt Kesting – ik voel het door de telefoon – zijn hoofd: 'Het is absoluut een liefdevol portret van die vader. Hij neemt het hem niet kwalijk; hij beschrijft heel overtuigend hoe zijn vader een slachtoffer is van zijn omgeving: een man aan de onderkant van de samenleving, in een troosteloze omgeving, zonder geld en zonder perspectief. Roken en televisiekijken is het enige tijdverdrijf. En hij is, net als alle anderen in de buurt, gevangen in een bepaald beeld van mannelijkheid, van agressie, stoer doen, geen zwakte mogen tonen.'

Zelf komt hij ook uit een eenvoudig milieu, al is het niet te vergelijken met de armoede en troosteloosheid van dat van Louis: 'Ik ben ook niet zo gepest als jongetje als Louis die heel tenger was en meisjesachtig, dat kan je van mij niet zeggen. Maar ik herken wel die totale eenzaamheid van het besef – als jongen van acht al – dat je anders bent dan de anderen, dat er iets is waarvoor je je heel erg moet schamen. Ik heb mijn ouders pas op mijn 22ste verteld dat ik homo ben – al die jaren heb ik me onveilig gevoeld, heb ik me geschaamd. Uiteindelijk is die horde in één nacht genomen maar al die jaren van angst en schaamte vormen je. Ik zag in die tijd ook nooit twee mannen die zoenden of het leuk hadden samen, dat bestond eenvoudig niet. In The velvet rage (2019) wordt de psychologische impact van het opgroeien als homo in een masculiene wereld heel mooi beschreven. Voor mij is dat waardoor ik me heel goed kan identificeren met het verhaal van Louis: die eenzaamheid, het gevoel van 'iets anders willen' en de passie van het theater, dat zijn drie essentiële ingrediënten die ons allebei gevormd hebben.'

Louis is een megaster inmiddels. Zijn boeken zijn bestellers, ook vanwege de intelligente manier waarop Louis het persoonlijke en het politieke verbindt. Kesting: 'Louis laat niet alleen zien dat zijn vader kapot wordt gemaakt maar ook hoe hij als fabrieksarbeider constant vernederd wordt door de heersende klasse. Met bezuinigingen op uitkeringen, waardoor hij – ondanks die kapotte rug – straten moet gaan vegen. Het maakt je woedend en verdrietig tegelijk. Ik denk, ik hoop dat het hier wat beter is dan in Frankrijk, in elk geval het arme noordoosten van Frankrijk, maar ook in Nederland wordt steeds moeilijker gedaan over de sociale voorzieningen die zijn opgebouwd. De gezondheidszorg het gesol met bejaarden, de beschuldigingen van fraude over de kindertoeslag waar mensen aan kapot zijn gegaan. Louis laat zien hoe zijn vader eigenlijk vermoord is door het systeem.'

Ze zijn nog niet echt begonnen met repeteren. Dat gebeurt pas in de laatste drie weken voor de première op 1 april: 'Ivo werkt altijd zo bij die solovoorstellingen: een korte maar heel intensieve repetitieperiode, zonder ingewikkeld decor of technisch veeleisende toestanden. Ik verheug mij erop. Lekker met een klein clubje op de vierkante centimeter heel intens aan één ding werken.'

Kesting is net klaar met de opnames van Nr. 10, de nieuwe de – en jawel, de tiende – film van Alex van Warmerdam die ergens volgend jaar uit zal komen. Het is de eerste keer dat hij met Van Warmerdam heeft gewerkt en hij vond het fantastisch. Hij mag nog niet veel vertellen over zijn rol (als regisseur van een theatergezelschap) en de film is nog lang niet af, maar zijn ervaringen tot nu toe zijn heel positief: 'Alex is een van de grootmeesters van onze cinema en het is heerlijk om te werken met iemand die zo goed weet wat hij wil. Hij is natuurlijk zelf gepokt en gemazeld als regisseur en acteur, hij eist veel van zijn acteurs maar altijd terecht. Het scenario is fantastisch, de rol is heel leuk. Het was een enerverende, intensieve samenwerking maar heel erg leuk om te doen.'

Daarnaast heeft hij onlangs meegewerkt aan Ares, de eerste volledig Nederlandse Netflixserie over een Amsterdamse studente die lid probeert te worden van een exclusief genootschap dat al snel zeer duister blijkt te zijn, in regie van Giancarlo Sanchez en Michiel ten Horn.

In 2000-2002 was hij even weg van het toneel om carrière te maken als televisiepresentator. Het werd geen succes. Hij vond het teveel hapsnap, te oppervlakkig ook. 'Desondanks is het heerlijk om af en toe uitstapjes te maken naar andere werelden.' De lijst met toneelproducties, speelfilms en televisieseries waaraan hij heeft meegewerkt is schier eindeloos, maar een monoloog is nieuw voor hem. 'Het probleem van een monoloog is altijd om overtuigend te laten zien waarom iemand eigenlijk praat en tegen wie. Het is een tekst zonder veel dialogen en in zijn bewerking gebruikt Ivo ook korte fragmenten uit Weg met Eddy Bellegueule, waarin Louis het heeft over zijn jeugdjaren. Ik zal waarschijnlijk in de huid kruipen van zowel de zoon als de vader. Het wordt spannend. Je begint als acteur telkens weer helemaal opnieuw.' (Scenes, april 2021)

[in kader]

De favoriete voorstellingen van Hans Kesting

1. Vertraagd Afscheid, Toneelgroep Amsterdam, 1998, een autobiografische voorstelling die hij samen met Joop Admiraal bedacht en speelde 

2. Roy Cohn, Angels in America, Toneelgroep Amsterdam, 2008

3. Richard III, Toneelgroep Amsterdam, 2015

[in kader]Édouard Louis

Wie heeft mijn vader vermoord, naar de gelijknamige roman van Édouard Louis gaat op 1 april 2020 in wereldpremière in de Singel (Antwerpen) en op 7 mei in Nederland in Internationaal Theater Amsterdam. Eerder dit jaar bracht de Berlijnse Schaubühne Geschiedenis van geweld, in een regie van Thomas Ostermeier, eveneens naar een autobiografische roman van Louis. Toneelschuurproducties bracht zijn eerste roman Weg met Eddy Bellegueule – de oorspronkelijke naam van Louis – met veel succes, in regie van Eline Arbo.

Édouard Louis (1992) is een inmiddels internationaal erkend megatalent. 'Why My Father Votes for Le Pen', het essay dat hij in 2017 in opdracht van The New York Times schreef, werd op de voorpagina geplaatst. 'Als je niet schrijft om de wereld te veranderen, kun je beter helemaal niet schrijven', zei hij tegen de Volkskrant (10 feb 2020).

(Scenes, april 2021)