De een probeert zoveel mogelijk herinneringen op te roepen omdat die voor hem zin aan zijn bestaan geven, de ander doet juist zijn uiterste best het verleden te vergeten. Beide worden ze bij hun streven geholpen door de waterpijp waaraan ze met regelmaat en hartstocht lurken.
Een luxe uitvoering waterpijp staat centraal in de woonboot van Anies Zaki, waar een aantal vrienden elke dag na het werk bij elkaar komt om er te mijmeren, te roken, herinneringen op te halen of in een roes te verdwijnen. De een schrijft, de ander speelt in een soapserie, een derde is een gevreesd kunstcriticus en Anies Zaki, de woonbootbewoner, is zojuist ontslagen als boekhouder. Gierend van het lachen beschrijft hij hoe stoned hij was: zijn baas leek wel op een dikke pad.
Sabri Saad el Hamus weet wel raad met zo'n scene; met pretoogjes en heupwiegend op de bedwelmende klanken van de beroemde Egyptische zangeres Oum Kalsoum, bejubelt hij zijn nieuwe bestaan als vrij man. Het lijkt eeuwig zo door te kunnen gaan: tevreden leunen de vrienden achterover op een behaaglijk kleedje, na het dagelijkse rondje om de waterpijp. Ze worden uit hun roes verdreven door de confronterende vraagstelling van een journaliste: wat houdt hen eigenlijk bezig? Aanvankelijk slagen de vrienden er met behulp van veel hasjiesj en een goed gevoel voor humor in haar verontrustende vragen te negeren, totdat ze betrokken raken bij een ongeluk en door hun schuld een vrouw wordt doodgereden. Het ongeluk werkt als katalysator: oude wonden worden opengereten, geheimen komen boven tafel en niets is meer zoals het was.
In een roes op de Nijl is gebaseerd op de gelijknamige roman van de Egyptische schrijver en Nobelprijswinnaar Nagieb Mahfouz en door Lisa de Rooy bewerkt tot toneeltekst en naar het hier en nu overgebracht. Zo hoopt de soapspeler op een rol als Bin Laden in een speelfilm over de Twin Towers en komt en passant het stiekeme Arabische triomgevoel over de aanslag op Amerika boven tafel.
Aike Dirkzwager hanteert een montage-achtige speelstijl, waarbij het ongeluk dwars door de scenes uit het verleden heen is gesneden. De twee verhaallijnen zijn mede door de uitgesproken vormgeving (felle autolampen beschijnen het toneel, zodra het gaat over het ongeluk) uitstekend uit elkaar te houden en werken zelfs verrijkend op elkaar. De morele vragen waarmee de hoofdpersonen worden geconfronteerd, zijn van alle tijden en zeker nu actueler dan ooit. Moeten zij hun verantwoordelijkheid nemen en schuld bekennen? Of kunnen ze verder leven alsof er niets is gebeurd? Was het niet gewoon de wil van Allah dat die vrouw omkwam? Plotseling komen alle waarden op scherp te staan.
Al worden in In een roes op de Nijl nogal wat zaken van belang aangestipt, politiek, historisch en religieus, het is zeker geen zwaarwichtige voorstelling geworden. De speelstijl is licht en geestig en er wordt uitstekend in geacteerd. Carly Wijs is intrigerend als de journaliste en de twee jonge acteurs, Mohammed Azaay en Steve Hooi, komen redelijk uit de verf naast ervaren collega's als Sabri Saad el Hamus en Bert Geurkink.