'The end' staat in levensgrote letters geborduurd op de chique gordijnen. En inderdaad: het begint met het einde: een in rouw gedompelde kamenierster brengt het publiek op de hoogte van de dood van haar meesteres, Maria Stuart. Onthoofd in opdracht van haar nicht, koningin Elizabeth I van Engeland.

Het is een roemrucht stel, Elizabeth I en Maria Stuart. Schiller schreef er een beroemd drama over, Maria Stuart, dat onlangs nog werd gespeeld bij Toneelgroep Amsterdam, met in de hoofdrollen Chris Nietvelt en Halina Reijn.

Nu heeft Rob de Graaf voor Dood Paard Queens geschreven, een nieuwe tekst die eveneens gebaseerd is op een fictieve ontmoeting van de twee vorstinnen. In werkelijkheid schijnen ze elkaar nooit gezien te hebben, maar hun levensloop spreekt absoluut tot de verbeelding. De katholieke Maria maakte eigenlijk aanspraak op de Engelse troon, maar door haar gevangen te zetten en later te laten onthoofden, hield de protestantse Elizabeth zelf de macht in handen.

Rob de Graaf voegt er nog een derde persoon aan toe, de kamenierster. Zij heeft de rol van de alwetende verteller, die koel en nuchter de feiten samenvat, maar zij vertegenwoordigt ook het volk. Zij kent als geen ander 'haar' koningin, behoedt haar voor veel gevaren en adviseert op belangrijke momenten. Een 'gewone' vrouw die blij is met haar lot en dat in de fraaie taal van De Graaf meermalen bezingt: 'Hoe ver zij ook boven mij verheven staat, toch kan ik zeggen dat ik vrijer ben dan zij. Omdat ik vrij ben – binnen de nauwe ruimte die me is gegeven.'

Het stuk speelt zich af tegen de achtergrond van een naïef geschilderd jachttafereel, waarop blote meisjes te zien zijn die in het water spelen en erachter honden met gespitste oren, klaar voor de jacht. Een belangrijk element vormen de uitzinnige kostuums, speciaal vervaardigd door ontwerper Bas Kosters. Beide vorstinnen hebben witte pakken aan met een wijde pofbroek en achter op hun rug een enorme waaier. Als twee pauwen staan ze tegenover elkaar, de witte kostuums vol rode vlekken, een voorbode van het bloed dat vloeien gaat. Maria heeft, ten overvloede, om haar nek ook nog een rode halsband. De rol van Elizabeth I wordt in travestie gespeeld, door Joachim Robbrecht, wellicht vanwege het feit dat zij de geschiedenis in is gegaan als keiharde vrouw, een 'halve man', ook bekend als de Virgin Queen. Manja Topper maakt van Maria Stuart een onsympathieke hysterica. Hun verhouding wordt gedomineerd door wantrouwen, religieuze tweedracht en de verschillende machtsposities. Echt dichterbij elkaar komen ze niet, al zijn de tegenstellingen net zo groot als de overeenkomsten. De vorm lijkt de inhoud soms in de weg te staan. Eigenlijk is de kamenierster, indrukwekkend vertolkt door Janneke Remmers, verreweg het meest sympathieke personage.