Bewoners van psychiatrische inrichtingen worden maar zelden ten tonele gevoerd als belangwekkende personages. Pathologische stoornissen, bizarre fantasieën, extreme angsten; ze zijn interessant als voer voor psychologen, maar als dramatisch materiaal meestal minder geschikt. Zootopia, het nieuwe stuk van Emanuel Muris (tekst en regie), vormt hierop geen uitzondering.

Muris geldt als een van de veelbelovende theaterregisseurs na voorstellingen als Krampen van een dyslecticus en He, de zee! Droogkomische dialogen, een naïeve kijk op de werkelijkheid en een rijke fantasie zijn kenmerkend voor zijn eigenzinnige stijl. In Zootopia zijn die elementen wel terug te vinden, maar is er eigenlijk nauwelijks sprake van dialogen en de fantasieën zijn compleet losgeslagen. Drie personages vormen de bewoners van Zootopia. Johan, een voormalig accountant die ervan overtuigd is dat hij is veranderd in een gorilla die de wereld moet bevrijden van de mensheid; Dik, een pathologische masturbant, die alleen maar bestaat uit geslachtsdrift (overigens wel geestig gespeeld door Servaes Nelissen) en Amby, een meisje dat zich ofwel als engel ontfermt over de anderen ofwel als vergeten plant in een plantenbak gaat staan, in de hoop dat iemand haar een beetje water komt geven. Muris zelf speelt een zwijgende rol als vierde patiënt die niet van zijn stoel komt, de echte muurplant.

Zootopia is een samentrekking van 'zoo' oftewel de dierentuin en 'utopia', het verlangen naar een ideale wereld. Had Muris zijn personages nu wat meer diepte gegeven, dan hadden we misschien kunnen begrijpen waarom zij in een psychiatrische inrichting waren beland of waarom wij eigenlijk net zo gek zijn als zij of tenminste waarom wij naar hun armetierige levens moeten kijken.

Het stuk speelt zich af in een steriele ruimte, met witte koffiekopjes, asbakken en een televisie; het voorbijgaan van de tijd wordt geïllustreerd met harde tikgeluiden van een klok en het een voor een aanflitsen van de lichten boven het toneel. De teksten zijn voor een deel tenenkrommend clichématig en bestaan dan weer uit overdreven uitgesponnen metaforen; lange monologen worden afgewisseld met nietszeggende dialogen. Het is mij een raadsel wat Muris beoogt met zijn Zootopia