Interview met Jakop Ahlbom en Marijke Schermer

Intrigerende dialogen klinken door de speaker, terwijl de vier acteurs met stil spel uitdrukking geven aan hun gevoelens en gedachten. In zijn nieuwe voorstelling 'We Don't Live Here Anymore' geeft Jakop Ahlbom het thema overspel een nieuwe dimensie.

Hij is altijd op zoek naar nieuwe vormen. Jakop Ahlbom brengt al sinds 2000 unieke voorstellingen waarin telkens andere bronnen worden ingezet om magie te creëren in het theater: mime, slapstick, muziek, acrobatiek, dans, illusionisme, special effects, bijna altijd zonder taal. Internationaal heeft hij veel succes, grote producties als 'Horror', 'Lebensraum' en 'Strangely Familiar' reizen over de hele wereld. Tegelijkertijd vertelt hij vaak intieme verhalen over complexe relaties.

Zoals in deze voorstelling, waarin twee stellen die naast elkaar wonen, verstrikt raken in een web van verlangens, schuld en bedrog. Is het passie, een diep gemis of proberen ze te ontsnappen aan de sleur? Onder het motto 'Words Deceive, Bodies Reveal' is Ahlbom op zoek gegaan naar de basis: van waaruit bewegen we? Hoe werkt het als tekst en beweging uit elkaar worden gehaald en op een nieuwe manier worden ingezet? Spreekt het lichaam een eigen taal?

Voor de tekst vroeg hij theater- en romanschrijver Marijke Schermer ('In het oog', 'Liefde, als dat het is') met wie hij al eerder samenwerkte (in 'De architect', 2014). Zij is gespecialiseerd in de listen en hinderlagen van de liefde. Voor het script lieten de makers zich onder andere inspireren door Andre Dubus' verfilmde novelle 'We Don't Live Here Anymore' en 'Revolutionary Road' van Richard Yates.

Marijke Schermer: Jakop had vorig jaar al een onderzoeksproject gedaan met een klein team en daaruit kwam het verlangen om dat verder uit te werken. Voor mij was het een spannende vraag. Ik heb een tekst geschreven die eerder filmisch is dan theatraal. Eenvoudige dialogen, zonder uitweidingen, metaforen of te veel poëzie. Ik ben gewoon begonnen en heb Jakop steeds scènes opgestuurd. Zo hebben we samen de toon bepaald. Daarna zijn mijn dialogen vertaald naar het Engels – door Rina Vergano die al eerderl werk van mij vertaalde. Met haar heb ik nog veel heen en weer gemaild, het luistert nauw. De teksten moeten echt precies kloppen. Ze zijn ingesproken door stemacteurs en ook dat was een hele zoektocht: hoe klinkt een personage?"

De rol van de vrouwen en hun vriendschap is belangrijk in het stuk. Daardoor gaat het niet alleen over overspel in romantische zin, maar ook over vertrouwelijkheid en verraad in vriendschap. En voor mij is ook het 'suburb-blues' gevoel dat spreekt uit de roman 'Revolutionary Road' belangrijk. Het gaat om twee stellen, veertigers, die hebben gedroomd – of nog dromen – van 'groots' leven en zichzelf dan elke ochtend terugvinden aan de ontbijttafel met een boterham met pindakaas."

Je kunt de voorstelling zien als het verslag van een midlife crisis, beaamt later Jakop Ahlbom: Het overspelmotief is vooral een kapstok waaraan we het verhaal hebben opgehangen. Marijke heeft mooie teksten geschreven: ogenschijnlijk eenvoudig maar intussen wel heel suggestief. We hebben lang gepuzzeld over welke stem bij wie hoort; het was een heel precaire zoektocht. Heel erg leuk, want met elke beweging van de spelers wordt commentaar gegeven op wat er wordt gezegd. Het zijn eigenlijk alledaagse handelingen die nu heel strak zijn vastgezet."

Muziek is heel belangrijk in de voorstelling. Ahlbom: Muziek is mijn eerste liefde, muziek en beweging. De voorstelling begint idyllisch met de hit van The Turtles 'So Happy Together' en eindigt vertwijfeld met 'Lovers are Strangers' van

Michelle Gurevich. De performers zingen zelf, dat maakt het extra kwetsbaar en tegelijk krachtig."

Hoe goed je iemand ook kent, echt weten wat zij of hij denkt, is onmogelijk. Dat is zelden zo mooi getoond als in deze voorstelling. De kloof tussen wat de personages zeggen, denken of voelen en hoe ze elkaar ervaren wordt bijna tastbaar door de afstand tussen wat de tekst vertelt en hoe de spelers fysiek hun (heimelijke) gevoelens verbeelden.

Theater/ Margriet Prinssen / Jakop Ahlbom Company / 'We Don't Live Here Anymore' / Tekst: Marijke Schermer / Regie: Jakop Ahlbom / Spel: Silke Hundertmark, Gwen Langenberg, Renato Bertolino, Reinier Schimmel / Te zien: Stadsschouwburg, 31 okt en 1 nov / Meer info: .jakopahlbom.nl/

(Haarlems Dagblad, 25 okt 2025)