Interview Romijn Scholten en Belle van Heerikhuizen

'Het wordt weer een groot theaterfeest'

In hun nieuwe voorstelling kruist BLAUWDRUK oeroude Griekse mythes over het vaderland en grondbezit met hedendaagse burenruzies à la De Rijdende Rechter. 'Op grond van leven' is een vrolijke tragedie over broederliefde en egocentrisme, tegen de achtergrond van woningcrisis en grensoorlog.

De voorstelling speelt, zoals gebruikelijk bij Blauwdruk, op een bijzondere locatie. Het is de eerste dag dat ze 'op locatie' repeteren: achter de sloopwoningen aan de Picassostraat in Alkmaar-Zuid, een bijzondere plek tussen verleden en toekomst, tussen afbraak en dromen van nieuwe mogelijkheden. Het is zo'n straat waar af en aan rijlesauto's heen en weer rijden: oefenen met keren, achteruit inparkeren; het kan er allemaal. Achter de te slopen appartementen ligt een flink stuk grond, omgeven door bomen, waarachter in de verte de snelweg te horen is. Binnenkort wordt de tribune gebouwd, nu geven gele paaltjes nog de grens aan. Net achter de lijn zit regisseur Belle van Heerikhuizen op een campingstoeltje. Een paar jongens uit de buurt komt even kijken naar de spelers: naast de vaste bezetting – Tijn Panis, Romijn Scholten en Bram Walter – is Thor Braun ('Oogappels') aangetrokken als gastacteur.

Als Alkmaars stadsgezelschap spelen ze elke zomer op Karavaan. Dit jaar een bewerking van een van de oudste theaterteksten, het weinig gespeelde 'Zeven Tegen Thebe' van Aeschylos. Na afloop van de repetitie legt Romijn uit waar het idee vandaan komt: We zijn op zoek gegaan naar een klassiek stuk dat aansluit bij een thema waar we het graag over willen hebben: de woningcrisis en alles wat daarmee samenhangt. Voor een aantal van ons is het ook persoonlijk heel actueel: Emma, creatief producent bij Blauwdruk, is het laatste half jaar vier keer verhuisd, om maar wat te noemen. Het is voor jongeren bijna ondoenlijk om een eigen huis te vinden. De woningcrisis is alom; tegelijkertijd is er een klimaatcrisis omdat er vanwege de stikstofproblematiek niet of minder gebouwd kan worden. Daarnaast is er een crisis aan de grenzen: mensen die vluchten van elders op de wereld, worden steeds minder welkom geheten. Kortom, een vrolijke potpourri van neoliberale uitwassen en apocalyptische gedachten die we niet echt terug hebben kunnen vinden in een bestaand stuk."

Uiteindelijk kwamen ze uit bij de oude Grieken, al hebben ze een totaal eigen bewerking gemaakt van 'Zeven Tegen Thebe'. Regisseur Belle van Heerikhuizen: Het stuk gaat over de Eteokles en Polyneikes, de tweelingzoons van Oedipus en Iokaste. Je weet wel: het roemruchte verhaal van Oedipus die zijn vader vermoordt en zijn moeder trouwt. In de klassieke mythologie komen de twee zoons tegenover elkaar te staan in de strijd over grondbezit – van wie is het land, wie is de baas? – en doden Eteokles en Polyneikes elkaar in een tweegevecht. "

In onze versie speelt het verhaal zich af in een verre toekomst: het jaar 4527 na Troje. Het volledige aardoppervlak is totaal verstedelijkt, ruimte is schaars, alles is verticaal geworden. Wonen, werken, recreatie, natuur, landbouw en industrie: alles is ondergebracht in torens op torens op torens en nog steeds zijn er daklozen te over. De twee broers wonen prachtig in Thebe, het allerlaatste begeerlijke stukje aarde. Een soort ideale hippieplek, al is dat 'happy flappy'-karakter jammerlijk verstoord na de dood van moeder Iokaste en papa Oedipus. In de scène die we net gerepeteerd hebben, komt Polyneikes terug van een trip naar de gewone mensenwereld. Hij heeft een 'aardbewoner' meegenomen, Tiresias, maar dat vindt zijn broer helemaal geen goed idee."

De drie Thebanen, naast de broers ook nog Oom Kreon, zijn veranderd in saters, half mens half geit. Ze dragen door Tijn Panis ontworpen speciale geitenpakken, met zachte vachtjes en hoorns op hun hoofd. Als de twee broers elkaar ontmoeten, na een heel jaar, draaien ze liefkozend de hoorns tegen elkaar. Romijn: Grappig genoeg zijn ze eigenlijk heel beschaafd; ze spreken welluidend, in fraaie jamben. Vanaf het begin ontstaat er wrijving tussen de twee broers. Polyneikes wordt steeds idealistischer en wil Thebe openstellen voor vluchtelingen. Eteokles is daar fel tegen; hij wil muren optrekken rondom hun idyllische verblijfplaats. Uiteindelijk gaat het om grote vragen: wat gebeurt er wanneer mensen meer waarde toekennen aan een stuk grond dan aan de mensen die erop wonen? En op welk punt slaat de begrijpelijke liefde voor je eigen plekje om in bezitterig buitensluiten? Al snel verbinden ze zich zo aan hun eigen plek dat delen geen optie meer is. Het hebben van een eigen woonplek is belangrijker geworden dan de kwaliteit van leven van de ander. Gedurende de avond spat alles in scherven uit elkaar."

Belle: De twee broers komen diametraal tegenover elkaar te staan. Ze willen allebei dat de ander denkt zoals zij maar dat lukt niet. Het is tragisch maar ook mooi om te zien; ze houden wél veel van elkaar. Het is een voorstelling waarin het wel degelijk over van alles gaat, maar het wordt óók weer een groot theaterfeest."

[In kader] Collectief BLAUWDRUK

Collectief Blauwdruk heeft een voorliefde voor bijzondere locaties. Ze werkten de afgelopen jaren bij Karavaan aan locatietheatervoorstellingen als 'Paradijs aan het Einde', 'Vrij van Verzet', 'Een Ingebeelde Ziekte' en 'Recht op de Hemel'. In 2019 maakten ze hun opwachting in Alkmaar in de Winterkaravaan met 'Hikikomori'. Sinds 2024 is collectief BLAUWDRUK stadsgezelschap van Alkmaar.

Collectief Blauwdruk maakt larger-than-life locatietheater, doordrongen van vettig barokke theatraliteit. Ze pakken stoffige boeken uit de boekenkast, trekken die volledig uit elkaar en bouwen van de resten een grootse, nieuwe fictie.

[in kader] Karavaan

Het jaarlijkse Karavaan Festival vindt dit jaar plaats van 29 mei t/m 9 juni. Volop bijzondere voorstellingen op buitengewone plekken, zoals:

'Carel', een historische stadsopera over nalatenschap van Carel de Dieu, oud-burgemeester van Alkmaar

'Contra' is een grootse buitenvoorstelling met een eigenzinnige mix van dans, tekst en livemuziek. Met humor en compassie toont Wabi Sabi Theater i.s.m. Het Houten Huis en HIIT een scherpe blik op de realiteit van politieagenten.

'Animal Farm', een boerderijconcert van Flip Noorman

Zie karavaan.nl voor het volledige programma en alle data/tijden

Theater/ Margriet Prinssen / Collectief Blauwdruk / 'Op Grond Van Leven' / Tekst: Collectief Blauwdruk / Spel: Tijn Panis, Romijn Scholten, Bram Walter, Thor Braun / Eindregie: Belle van Heerikhuizen / Te zien: Alkmaar, Sloopwoningen Picassolaan 9; 27 mei t/m 9 juni ' Den Haag, Energiekas De Helena, 22 juni t/m 6 juli/ Meer info: collectiefblauwdruk.nl of https://www.karavaan.nl/location/sloopwoningen-picassolaan/

(Mediahuis, 22 mei 2025)