Theater/ Margriet Prinssen / Toneelschuur Producties in coproductie met Theater Oostpool / Branden / Tekst: Wajdi Mouawad / Regie: Abdel Daoudi / Spel: Mohammed Azaay, Yara Brand, Shahine El-Hamus, Hajar Fargan, Malou Gorter, Helen Kamperveen, Alwin Pulinckx / Te zien: 19 okt t/m 14 dec; Schuur, 19 t/m 26 okt en 13, 14 dec/ Meer informatie: zie schuur.nl of oostpool.nl

Interview met Abdel Daoudi

'Daar waar liefde bestaat, kan geen haat zijn'

Het was op de toneelschool een van zijn mooiste ervaringen, het zien van de voorstelling Branden in regie van Alize Zandwijk. Nu waagt hij zich zelf aan dit hartverscheurende drama over geweld, levenslust, haat en liefde.

Het gaat er heftig aan toe op de repetitie. Nawal (Malou Gorter) en Sawda (Yara Brand) worden aangevallen door twee mannen (gespeeld door Shahine El-Hamus en Alwin Pulinkx). Regisseur Abdel Daoudi doet voor hoe Malou het mes af kan pakken van haar aanvaller. "Ja, dat werkt", zegt ze. "Nu voel ik het: Nawal denkt: al kost het me mijn hand, ik krijg je!"

Het is twee weken voor de première en ondanks de heftige thematiek, is de sfeer ontspannen. Er wordt veel gelachen. "We moeten straks wel even goed knuffelen", zegt Yara als ze voor de zoveelste keer de heftige scène met het mes hebben geoefend.

Branden is een verhaal over een bijna thrillerachtige zoektocht, tegen de achtergrond van vijftig jaar burgeroorlog, geschreven door de van oorsprong Libanese schrijver/ theatermaker Wajdi Mouawad. Voor Daoudi is het opnieuw een voorstelling over geweld, na zijn bejubelde voorstelling Geschiedenis van geweld: "Voor mij is het belangrijk om theater te maken waarin het kiezen voor radicale empathie centraal staat." Het is de enige manier om uit de spiraal van geweld te komen, denkt hij. "Geweld is besmettelijk. In de scène die we net speelden, zien we hoe Sawda uit zelfverdediging iemand doodt. De stap naar geweld leek voor haar eerst onvoorstelbaar groot maar kan dan ineens heel klein worden. De enige manier om uit die fatale cyclus te komen is door radicale keuzes te maken. Zoals Nawal doet."

Branden is een belangrijk verhaal, vindt hij. Toen hij in 2011 de enscenering van Alize Zandwijk zag bij het RO Theater, was hij diep onder de indruk: "Wat een verhaal! En wat een toneelstuk! Het is waarom ik theater ben gaan maken."

Hij was al begonnen met de voorbereidingen voor zijn eigen enscenering van Branden voordat vorig jaar op 7 oktober de gruwelijke aanslag van Hamas op Israël plaatsvond en de daaropvolgende verschrikkingen in Gaza: "Het stuk heeft daardoor nog meer lading gekregen. Theater is voor mij ook een politieke arena, een plek waar ik mijn stem kan laten horen. Ik verwachtte toen dat de ergste gewelddadigheden ten tijde van de première, een jaar later, wel voorbij zouden zijn maar helaas is het tegendeel het geval. Het maakt de noodzaak nog groter om een vrouw op te voeren die alle verschrikkingen van de wereld heeft meegemaakt en dan toch in staat is om tegen alle verwachtingen in de cyclus van haat en vergelding te doorbreken: 'Daar waar liefde bestaat, kan geen haat zijn', zegt Nawal. Dat stemt hoopvol."

Voor Malou Gorter die de hoofdrol van Nawal speelt, was het een reden om 'ja' te zeggen, vertelt hij. "Ze vroeg mij waarom ze avond aan avond in de rol zou kruipen van een vrouw die zoveel vreselijks meemaakt. "Waar zit de hoop voor jou dan?', wilde ze weten. Ik antwoordde dat juist in het tonen van haar moed voor mij de grootste hoop zat. Het stuk is fantastisch en weerzinwekkend tegelijk: liefde en haat liggen soms zo dicht bij elkaar dat je het verschil niet meer kunt zien. Nawal trekt op met Sawda, aanvankelijk een vrouw uit het vijandige kamp, maar tussen hen ontstaat een bijzondere vriendschap. Zij weet iets te helen."

Het stuk bestaat eigenlijk uit twee verhalen die door elkaar heen zijn verweven, twee parallelle zoektochten van mensen op zoek naar hun familie: die van Nawal naar de zoon die ze bij zijn geboorte heeft moeten afstaan en die van haar kinderen naar hun vader en broer. "Het is ook gewoon een heel spannend verhaal, vol kleine vertellingen. Zo speelt Alwin Pulinkx maar liefst zeven dubbelrollen." Daoudi vindt het belangrijk om heel precies na te denken over die rollen, hoe klein ook: "Ik wil mensen niet reduceren tot een hokje. Ik wil geen sjablonen laten zien, maar echte mensen."

[in kader]Branden, het verhaal in een notendop

Na jarenlang zwijgen overlijdt Nawal. In haar nalatenschap vraagt zij haar tweelingkinderen op zoek te gaan naar hun doodgewaande vader en hun broer. Ze krijgen de opdracht hen elk een brief te overhandigen Met tegenzin beginnen Janna en Simon aan een ontdekkingsreis door een door burgeroorlog verscheurde familiegeschiedenis en door het leven van hun eigen moeder. Ze ontdekken hoezeer dat leven is getekend door geweld, wreedheid en geheimen. Langzaam maar zeker wordt de meedogenloze waarheid onthuld. Wat betekent dat voor wie zij zelf zijn?

[in kader] Abdel Daoudi

Abdel Daoudi (1985) is sinds 2021 een van de vaste makers van Toneelschuur Producties. In coronatijd maakte hij Antigone in een bewerking van Abdelkader Benali Voor Geschiedenis van geweld (2022), gebaseerd op het boek van de Franse auteur Édouard Louis, won hoofdrolspeler Eelco Smits de Louis d'Or. Daarnaast werkte Daoudi de afgelopen jaren bij Het Nationale Theater (The Nation, Eric de Vroedt), TEN Producties, Bellevue Lunchtheater, De Toneelmakerij, Theater Sonnevanck, Rose Stories (233 graden), George & Eran Producties (Leven) en Schuldig landschap in het kader van Theater na de Dam 2024, met Malou Gorter in de hoofdrol.

(Haarlems Dagblad, oktober 2024)