Jesus Christ Superstar

DeLaMar, 13 jan t/m 18 feb

Interview met Ivo van Hove

'Het is zulke opzwepende rockmuziek'

"Alle grote thema's zitten erin", zegt regisseur Ivo van Hove. "Het gaat over goed en kwaad, over politiek en religie, over de macht van de massa. En de muziek is zo lekker catchy, die blijft beklijven."

Voorafgaand aan het interview, mag ik een repetitie bijwonen. Ik heb mazzel, zegt productieleider Rudy, er worden spectaculaire scènes gerepeteerd vanmiddag. En inderdaad, het gaat om de kruisiging. Fantastisch om te zien hoe de – opvallend diverse– groep dansers en zangers na een paar keer oefenen steeds venijniger en precies tegelijk hun zweepslagen laten neerkomen op de grond. De arme Jeangu Macrooy (Jezus) zit op de grond, een voor een lopen de spelers uit de cirkel om een mes in zijn rug te steken. Beng, beng, beng, het is niet hard, maar ik heb te doen met die arme Jeangu die telkens even zijn rug kromt, keer op keer op keer. Een zorgzame collega vraagt in de pauze of hij al therapie nodig heeft. Hij lacht: "Het hoort erbij."

Na afloop van de repetitie, zit het refrein van de musical stevig in mijn hoofd 'Jesus Christ, Jesus Christ,Who are you? What have you sacrificed?' Desgevraagd zegt Van Hove inderdaad flink te worden geplaagd door oorwurmen: "Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat dreunt het door. Het is onvermijdelijk bij zulke meesterlijke rockmuziek."

Na het succes van de Bowie-musical LAZARUS is dit de tweede keer dat Albert Verlinde en Ivo van Hove samenwerken. "Albert vroeg me al een tijd geleden

welke musical ik nog wel eens wilde regisseren en toen zei ik meteen: Jesus Christ Superstar."

Van Hove hoorde de muziek voor het eerst toen hij een jaar of vijftien was en die maakte meteen een overweldigende indruk: "Het was een must have, dat album heb ik echt grijsgedraaid; het is zulke opzwepende rockmuziek en de combinatie met het Bijbelse verhaal maakte het spannend, een tikje controversieel. Gek genoeg heb ik de theaterversie nooit gezien, wel natuurlijk de film, die maakte ook grote indruk."

Hij is, zoals hij dat altijd doet begonnen met 'close reading' van de tekst: "Ik neem de tekst, inclusief de songteksten, volledig serieus en analyseer tot op detail wat er gezegd wordt en door wie. Alsof het voor het eerst is dat het stuk wordt opgevoerd. En dan blijkt het helemaal niet zo zoetsappig maar juist een heel goedgeschreven verhaal waarbij interessante lijnen worden gelegd en ontwikkeld en er tal van interessante parallellen te trekken zijn naar het heden."

"In wezen gaat het over machtsvorming van de massa, in dit geval om een beweging die opkomt voor mensen die zelf geen stem hebben. Op een gegeven moment ontstaat er frictie tussen de twee leiders van die beweging, Judas en Jezus: de een is zuiver in de leer, de ander dwaalt daar wat van af. Jezus laat zich bijvoorbeeld graag verzorgen door Maria Magdalena en Judas vindt dat geen pas geven. Die spanning tussen politieke en religieuze machthebbers is van alle tijden en die wordt in diverse songs heel sterk weergegeven."

Opvallend is dat het een echt ensemblestuk is, zegt Van Hove: "Er zijn maar een paar echte solo's. Ik wil laten zien hoe een massa in korte tijd – zijn versie duurt nog een anderhalf uur zonder pauze, – radicaal van mening kan veranderen: van het hemeljuichende 'Hosanna' in het begin tot de kruisiging. De grilligheid van een mensenmassa: van de hemel naar de hel. Woede neemt het over. En dan is de link naar de actualiteit niet ver weg, als je denkt aan Trump en de bestorming van het Capitool."

De voorstelling gaat voor hem over de mens Jezus en niet over de legendarische Jezus van de Herrijzenis die een goddelijke status heeft gekregen. "Deze Jezus is allerminst onaantastbaar; hij is woedend omdat zijn vader wil dat hij gaat sterven: 'Why should I die?', zingt hij in wanhoop. Ook Judas is een rijkgeschakeerd personage, net als Maria Magdalena. Zij is een sekswerker die enorm verliefd wordt op Jezus en daar raakt ze danig van in de war. In onze enscenering zie je mensen van vandaag, in alledaagse kleren. Het gaat niet over de macht en de grilligheid van de massa van toen, het verhaal gaat over thema's van vandaag, voor de mensen van nu."

(Uitkrant, januari 2024)