Interview met Boogaerdt/VanderSchoot

Een tiktokhuis voor bejaarden

In PISS POOL betreed je een TikTok-huis voor zestigplussers, een luxueus wellnesscentrum vol ligbedden, beautycorners en suikervrije powerdrinks. De feministische theatermakers Boogaerdt/VanderSchoot maken een vervolg op theaterhit 'BIMBO'.

Het ziet er aanlokkelijk uit: overal baden, massagestoelen, comfortabele badjassen en spiegels. In de repetitiestudio is het, anderhalve week voor de première, nog volop zoeken naar de spreekwoordelijke puntjes op de i. Zoals meestal bij de voorstellingen van Boogaerdt/VanderSchoot speelt de techniek een grote rol. Boven de vijf beautycorners hangen grote schermen: kleine, beweeglijke camera's nemen alles op wat er gebeurt op de ligbedden of de spiegels. Dat vereist de nodige techniek en achterin de zaal wordt dan ook nog druk geprogrammeerd om de laatste kleine wijzigingen in het script te kunnen vastleggen. In het midden zit, schijnbaar onverstoorbaar, regisseur Bianca van der Schoot, die laveert tussen de spelers op de vloer en de technici in de zaal.

'PISS POOL' is een voorstelling van Bianca van der Schoot en Suzan Boogaerdt, in nauwe samenwerking met theatermaker en beeldend kunstenaar Lisa Schamlé. Bianca regisseert, Suzan staat samen met Ria Marks en drie oudere vrouwen, die zich op basis van vrijwilligheid hebben aangemeld, op de vloer.

Het idee voor 'PISS POOL' is al vrij snel ontstaan na 'BIMBO' (2011). In die roemruchte voorstelling stelden de makers de pornoficatie van de samenleving aan de kaak. Het publiek keek naar tv-beelden die live achter hun rug tot stand kwamen: vijf actrices kleedden zich geleidelijk uit en bewogen zich al kronkelend en hijgend voor de camera. Een 'knappe pornoperformance die begint als een tietenclip en geleidelijk een horrorclip wordt', schreef de Volkskrant.

Destijds dachten we al meteen: we moeten dit nog een keer doen maar dan als we tachtig zijn", vertelt Bianca in de pauze. Hoe zou dat eruitzien met niet zulke jonge lijven? Maar er is in die vijftien jaar zoveel veranderd in de beeldcultuur dat we daarop niet wilden wachten. Destijds werd de beeldcultuur bepaald door tv-reclame en billboards op straat. Nu heeft iedereen een telefoon en worden de hele dag door foto's en filmpjes gemaakt van onszelf en elkaar. Instagram, facebook, snapchat, noem maar op: we worden bedolven onder – vaak geïdealiseerde– beelden. De druk om te voldoen aan bepaalde normen is gigantisch veel groter geworden en als het ware onder de huid gekropen."

Suzan: Geïnspireerd door het schilderij 'PISS POOL'van kunstenaar Samantha Nye en bijvoorbeeld ook door het lezen van 'Against Ageism' van Simon(e) van Saarloos, kwamen we op het idee van een tiktokhuis voor bejaarden. We hebben op toneel een theatrale video-installatie gecreëerd waarin influencers hun filmpjes opnemen. We hebben gekozen voor een soort van stationnetjes waarin oudere vrouwen zichzelf filmen, onder andere tijdens verjongingsrituelen. Het worden vijf carrousels die elk te maken hebben met aspecten van het vrouw zijn. We spelen met dikke buiken; er komen navelstrengen aan te pas en lichaamsvocht. Vooral gaat het om de onzichtbare norm te laten zien waar vrouwen van jongs af aan mee geconfronteerd worden, of ze nu acht of tachtig zijn. Als je kijkt naar het ideale beeld, is dat een vrouw van rond de 28, als zij jong, strak en optimaal vruchtbaar is."

Zo hoor je vaak zeggen, zeker tegen wat oudere dames (en een enkele heer): Je ziet er goed uit voor je leeftijd." Is dat een onschuldig compliment? Of een misplaatste opmerking waarin ervan wordt uitgegaan dat je je piek bereikt rond je dertigste en dat daarna je productiviteit, gezondheid en maatschappelijke relevantie afnemen?

Voor veel vrouwen blijkt het een geïnternaliseerde norm waar ze nooit of zelden aan kunnen voldoen. Tegen de klippen op, proberen ze hun leven lang wanhopig om af te vallen; door hun haar te verven jonger te lijken. Als je gaat zoeken naar hedendaagse remedies voor vrouwen om het ouder worden tegen te gaan, kom je van alles tegen, vertelt Suzan: Dit verzin je niet maar op een gegeven moment was het in de mode om na de bevalling de placenta op te sturen naar een laboratorium. Daar maakten ze pillen van die je dan weer kon slikken als je in de menopauze raakte."

Bianca: We kiezen voor een circulaire vorm; het is geen verhaal met een begin, een midden en een eind. Vandaar de vorm van carrousels: we worden geboren, leven, brengen zelf al dan niet leven voort, sterven en worden opnieuw geboren. Ik ben me voor deze voorstelling gaan verdiepen in oude Europese rituelen van voor het patriarchaat, waarin vrouwen soms als sjamanen werden gezien of als visionaire zieners. Uit onderzoek blijkt dat (oudere) vrouwen vroeger een heel andere positie hadden. Ze hebben bijvoorbeeld ontdekt bij opgravingen dat ook sommige oudere vrouwen met veel eer en statussymbolen zijn begraven. Bij walvissen is de oudste vrouw trouwens degene die de meeste kennis en ervaring heeft; zij leidt de groep door de wereldzeeën. Het zou mooi zijn als iets van die eerbied voor de oudere vrouw weer terug zou komen."

De voice-over wordt ingesproken door een kloon van een 'tradwife', Nara Smith, die pleit voor een terugkeer naar de zogenaamd traditionele vrouwelijke waarden: mooi zijn en zorgen voor iedereen. Bianca: Zij is, zeg maar, de ideale huisvrouw. We geven daar niet op alleen maar op af; ik ben ook een cursus wildplukken gaan doen. Ik voel ook de behoefte om terug te gaan naar de basis in deze laat-kapitalistische samenleving, waarin we vervreemd zijn van onszelf en ons voedsel. Ik wil ook zelf brood bakken. Maar de voorstelling is wel een duidelijk commentaar op de gevangenis waarin veel vrouwen zich opgesloten voelen. Elke carrousel stopt even en dan spreekt er een soort orakel, bijvoorbeeld: 'When the well runs dry, there is a doorway.' Water, vloeistoffen in het algemeen, spelen een belangrijke rol in de voorstelling. Van oudsher is er een mooie mythe dat vrouwen rond een bron zitten en draden spinnen uit het water. Ze vertellen elkaar verhalen, ze zien in het water een glimp van een visioen dat naar de toekomst wijst. We hopen dat de voorstelling een gevoel van bevrijding teweegbrengt."

Theater/ Margriet Prinssen / Boogaerdt/VanderSchoot / 'PISS POOL' / Regie: Bianca van der Schoot / Performers en makers: Suzan Boogaerdt, Ria Marks, Lisa Schamlé / Spelers (wisselende samenstelling): Miquê Hamden, Hetty Hurkmans Vermeulen, Marianne Smit, Tanja Florence Uneken, Martje Verhagen / Te zien: oa Amsterdam, 19 t/m 22 nov en 14, 15 jan; Leiden, 26 nov; Den Haag, 2 dec; Utrecht, 5 en 6 dec ; Haarlem, 13 jan. Meer info: bvds.nl

(Mediahuis, 20 nov 2025)