Via Berlin / Huis G

Interview Dagmar Slagmolen

'Tot voorbij een onzichtbare grens'

Eens in de acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord door haar (ex)-partner. Over dat schokkende gegeven maakte Via Berlin een poëtische en muzikale bewegingsvoorstelling.

"Eigenlijk best wel gek", zegt Dagmar Slagmolen. "We hebben het voortdurend over liefde als het mooiste dat er is, terwijl liefde ook angstaanjagend, destructief en gevaarlijk kan zijn."

Zij is artistiek leider van Via Berlin, dat al jaren aan de weg timmert met een bijzondere vorm van muziektheater over actuele en relevante maatschappelijke kwesties. In dit geval: femicide, een onderwerp dat veel in de aandacht staat op dit moment, met diverse publicaties, een podcast en nu dus ook een voorstelling. Belangrijk, want Nederland scoort hoog, als het gaat om femicide – moord op een (ex)partner, waarbij het in (ruim) negen van de tien gevallen om vrouwen gaat –, hoger dan bijvoorbeeld Spanje en Italië, landen met een zogenoemde machocultuur.

"Het is vaak moeilijk te begrijpen hoe mensen van een vrolijke 'happy'-verliefdheid belanden in een steeds complexere relatie.", legt Dagmar uit. "Het wordt 'intieme terreur' genoemd; het begint liefdevol met ogenschijnlijk goed bedoelde controle of lichte dwang en dat gaat langzaam maar zeker steeds verder. Tot voorbij een onzichtbare grens."

In de voorstelling zie je zo'n aanvankelijk gelukkige relatie langzaam kantelen, de verkeerde kant uit. Dagmar speelt zelf, samen met Laurent Delom de Mézerac. "We doen dat overigens helemaal zonder tekst, alleen in beweging en muziek. We willen op een poëtische, associatieve wijze laten zien hoe dat werkt of kan werken. Het begint altijd met de aantrekkingskracht van een spannende romantische relatie. Niet voor niks vallen veel vrouwen voor 'foute' mannen. Wat is dat, die aantrekkingskracht? En wanneer wordt het een ongezonde relatie? Hoe geleidelijk gaat dat proces? Bij 'intieme terreur' gaat het vaak over hoogopgeleide mensen die niet bekend zijn bij de hulpinstanties. Pas als het misgaat, komen zij in beeld."

Een belangrijke rol speelt de muziek van Remco Menting en Oene van Geel die elke avond live componeren: "Zij zijn echt improvisatiemeesters. Er staan natuurlijk wel wat afspraken vast maar heel veel gebeurt op het moment. Dat maakt het heel spannend, ook voor ons. Je moet super alert zijn omdat je met beweging wilt reageren. Het is een actie-reactie-beweging die telkens anders is. Je ziet veel liefde, je begrijpt dat ze op elkaar vallen en telkens toch bij elkaar blijven."

Via Berlin werkt vaak samen met wetenschappers, ook in dit geval wordt er onderzoek gedaan. De vragen die tijdens en na de voorstelling worden gesteld, zijn onderdeel van een officieel wetenschappelijk onderzoek in samenwerking met de Radboud universiteit. "We willen graag met de voorstelling een groter gesprek aangaan, vandaar ook dat we veel eromheen organiseren. Praat met elkaar over de ingewikkeldheden van de liefde, dat gebeurt nog veel te weinig, ook na zoveel jaar feminisme en zogenaamde openheid. En een voorstelling zien werkt veel beter dan alleen een gesprek voeren, je merkt dat als mensen het voor hun neus zien spelen, het effect veel groter is."

(Haarlems Dagblad, 1-12-2023)