Interview Marloes IJpelaar

Scènes uit het leven van een vrouw

In haar zeer vrije bewerking van klassieker 'My Fair Lady' onderzoekt Marloes IJpelaar hoe vrouwen naar zichzelf en elkaar kijken: In welk keurslijf persen vrouwen zich eigenlijk? Wat doen we onszelf aan?"

Voor de tekst van haar nieuwe voorstelling heeft zich laten inspireren door het klassieke personage Eliza Doolittle. U weet wel, het bloemenmeisje uit het toneelstuk 'Pygmalion' van George Bernard Shaw, dat later is vermusicald en verfilmd tot 'My Fair Lady'. Het verhaal is in de verte gebaseerd op een Griekse mythe, heeft tal van intelligente bewerkingen, maar is ook mainstream: iedereen kent het verhaal of in elk geval een paar van de beroemde liedjes." Eliza, van eenvoudige komaf, wordt in het origineel door een oudere heer (professor Higgins) gemodelleerd tot een keurige dame met goede manieren. Maar, dacht IJpelaar, wat gebeurt er als we de mannen even wegdenken? Als ik het verhaal nu eens herschrijf met alleen vrouwen? Wat gebeurt er dan? In hoeverre zijn we onze eigen innerlijke criticus? Duwen we elkaar niet in allerlei gender-gerelateerde verwachtingen?"

Een tweede uitgangspunt vormde haar verlangen om eens een voorstelling te maken met scènes uit het leven van een vrouw. Die twee ideeën zijn samengebracht in 'My Fair Human', vertelt ze na een repetitie bij een toepasselijk kopje 'Woman's Balance'-thee. In de voorstelling laat ze het personage Eliza Doolittle spelen door drie actrices: stagiare Valérie van Erven Dorens – volgens Marloes een musicalster in de dop – speelt Lisa (20), Ella Kamerbeek Elisa (34) en Oda Spelbos Elizabeth (60).

Marloes: Het is een soort reis door de tijd die de personages meemaken. Ze zijn een en dezelfde persoon, maar in andere fases van het leven. Dat levert veel geestige scènes op waarin de verschillen tussen de generaties op de hak worden genomen. We schieten heen en weer in de tijd: soms gaat het over de herinneringen van de een, soms over de verwachtingsvolle toekomstfantasieën van de ander. Lisa is van alles aan het onderzoeken, ze is energiek en heeft nog een wereld te ontdekken; Elisa is voortdurend in tweestrijd over de keuzes die ze moet maken, ze vraagt zich af of ze het goede doet in haar leven en Elizabeth heeft inmiddels de overgang achter de rug en staat wat meer resoluut in het leven. Stevig, met twee benen op de grond."

Daardoorheen spelen ook de biologische fases van het vrouwenlichaam: als Lisa zwanger wordt, raakt ze in een existentiële crisis. Ze worstelen met de verwachtingen van een wereld die hen reduceert tot een mooi gezicht en een vruchtbaar lichaam. Maar als hun cyclus stopt, begint hun verhaal pas echt."

Centraal in hun leven staat de bloemenzaak, een duidelijke verwijzing naar het bloemenmeisje Eliza Doolittle. Op een gegeven moment besluit Elizabeth om de zaak te sluiten. Ze geeft de verantwoordelijkheid op of legt die bij haar jongere zelf/zelven neer. Zelf gaat ze eindelijk in bad.

Er zit veel muziek in de voorstelling. Charlotte Dommershausen bewerkte een aantal van de bekende songs uit 'My Fair Lady' speciaal voor de voorstelling, vertelt Marloes: Zoals 'I Could Have Danced All Night' en 'Why can't a woman be more like a man?' en I've Grown Accustomed to Her Face'. Liedjes die door henzelf, al dan niet in koor, worden gezongen."

Het is niet per se een feministisch manifest, vindt Marloes, maar het gaat wel over vrouwen op de van Club Lam bekende wijze: vol humor en zelfspot, maar scherp op de snede. Zo vraagt Lisa zichzelf af: ben ik nog wel feministisch genoeg? Ze vond 'Baby Girl' een 'vette' film; is ze dan nog wel ok? Een actuele verwijzing naar de discussie die in de (sociale) media losbarstte naar aanleiding van de film van Halina Reijn."

Ik heb echt geprobeerd om iets nieuws te maken. De laatste voorstellingen van Club Lam zijn goed ontvangen, maar ik wil mezelf wel opnieuw blijven uitvinden. De samenwerking met Toneelschuur Producties waar ik nu mijn derde voorstelling maak, biedt daar de gelegenheid toe, dat is heel fijn."

[in kader] Marloes IJpelaar

Schrijver en regisseur Marloes IJpelaar is artistiek leider van Club Lam en een van de makers van Toneelschuur Producties. Club Lam zet zich in voor meer vrouwelijk perspectief in de cultuursector. Met een frisse blik en eigen teksten beuken ze door glazen plafonds en verwoesten vastgeroeste rollenpatronen, op zoek naar een uniek vrouwelijk perspectief.

Theater/ Margriet Prinssen / Toneelschuur Producties en Club Lam / 'My Fair Human' / Tekst en regie: Marloes IJpelaar / Spel: Valérie van Erven Dorens, Ella Kamerbeek, Oda Spelbos / Te zien: Schuur, 8-15 maart, 9-11 mei/ Meer info: schuur.nl, clublam.nl

(Haarlems Dagblad, 1 maart 2025)