Club Lam / Maankoningin

Interview Marloes IJdelaar

'We laten ons publiek graag eerst heel erg lachen'

De historische aandacht voor het vrouwenlichaam is minimaal te noemen. Sterker: de mens stond eerder op de maan (in 1968) dan dat bekend was hoe de clitoris er precies uitziet (1998). Aan de hand van het onthutsende verhaal van de vrouw, die altijd in de schaduw stond, heeft Club Lam een nieuwe voorstelling gemaakt.

Club Lam is een feministisch gezelschap dat met frisse blik door glazen plafonds beukt, op zoek naar het vrouwelijk perspectief. In hun vorige voorstelling daagden ze het eigentijdse schoonheidsideaal uit. 'Rubens Meisjes bulkt van origineel, scherp en hilarisch commentaar op eigentijdse fenomenen' , schreef bijvoorbeeld de Volkskrant.

Maankoningin gaat over Maria Theresia van Oostenrijk, de (ongelukkige) echtgenote van de Lodewijk XIV, je weet wel, de Zonnekoning, die vooral bezig was met balletspektakels en zijn maîtresses. Denk nu niet: historisch personage, gaap, Club Lam maakt juist slim en humoristisch theater waarin de actualiteit volop aanwezig is. "We laten ons publiek graag eerst heel erg lachen en daarna slaan we keihard toe", zegt Marloes lachend. "Onze voorstellingen gaan altijd over serieuze onderwerpen, zoals in dit geval over (het gebrek aan) gezondheidszorg voor vrouwen, maar we brengen dat met veel humor en herkenbaarheid. Voor de intellectuelen en boomers brengen we een laagje historisch interessante gegevens aan, voor de moeders en dochters zijn er leuke generatiegrappen en voor jongeren hebben we TikTok-filmpjes en andere prikkelende informatie op video."

Marloes IJdelaar (dé Uitkrant-cultuurmaker van het jaar op het gebied van het theater) is een van de oprichters van Club Lam in 2018 en sinds kort 'algemeen directeur'. "We zijn inmiddels zes jaar bezig en volwassen geworden; van vriendenclub naar een professionele organisatie", legt ze uit. Ze bedacht, zoals meestal, het concept, schreef de tekst voor de voorstelling en doet de regie. Ze begint altijd met het verzamelen van informatie: "Wist jij dat het de schuld van Lodewijk XIV is dat vrouwen worden verondersteld op hun rug te baren? Daarvoor gebeurde dat meestal hurkend, maar Lodewijk vond baren zo fascinerend, hij wilde graag het hoofdje zien verschijnen. En dus beval hij dat vrouwen erbij moesten gaan liggen zodat hij goed zicht had. Hij was een enorme trendsetter, hij heeft trouwens ook veel moois bewerkstelligd, met name in de kunst."

Over de 'maankoningin' Maria Theresia is maar weinig bekend, anders dan dat ze "een mollig vrouwtje was dat dol was op zoetigheid en chocolademelk. Het was een politiek huwelijk, zonder hartstocht, al vervulde Lodewijk naar het schijnt wel zijn 'huwelijke plichten'. Ze is op haar 44ste overleden aan een verwaarloosde tumor. De gezondheidszorg was in die tijd vrijwel uitsluitend gericht op mannen en dat geldt trouwens nog steeds."

Om haar eenzaamheid te verlichten, verzamelde de Maankoningin een kleurrijk gezelschap om zich heen: waarzeggers, circusacts en muzikanten. "Poppy is de gezelschapsdame van Maria Theresa; ze zou dolgraag willen dat die wat meer voor zichzelf zou opkomen maar dat is helaas een verloren strijd. De rol van Poppy wordt gespeeld door Annelies Deweerdt die is opgeleid als operazangeres. Opera blijkt heel goed blijkt te passen bij onze stijl: we houden ervan om lekker te stereotyperen en een tikje te provoceren. Poppy is dol op André Rieu – dat doen we expres om de snobs te pesten – en ze zingt echte klassiekers."

"Als vierde personage, naast natuurlijk de Zonnekoning en de Maankoningin, is er een wat abstract figuur die zowel de Dood vertegenwoordigt als het Leven, iemand die ons constant een spiegel voorhoudt, een soort therapeut avant la lettre. In de voorstelling worden we heen en weer geslingerd tussen de magie én de treurnis van het Franse hof in Versailles, bizarre gegevens over de gezondheidszorg en de relatie tussen geliefden en vrienden, toen en nu."

(Uitkrant, december 2023)