Theater/ Margriet Prinssen / Toneelgroep Maastricht, Augustus: Oklahoma / Tekst: Tracy Letts / Regie: Michel Sluysmans / Meer info: toneelgroepmaastricht.nl

Interview met Michel Sluysmans

'Hilarisch en herkenbaar'

"Het is een heerlijk stuk", zegt regisseur Michel Sluysmans. "Het gaat over drie generaties van een familie die met elkaar in de clinch gaan en dat is voor iedereen zo herkenbaar. We hebben allemaal familie tenslotte." Augustus: Oklahoma wordt gespeeld door een droomcast met onder meer Ariane Schluter, Porgy Franssen, Anneke Blok en Wendell Jaspers.

Augustus: Oklahoma (2007) is een hedendaagse klassieker van de Amerikaanse schrijver Tracy Letts. Centraal staat de familie Weston uit de staat Oklahoma. Moeder heeft kanker en is zwaar verslaafd aan pillen, vader is aan de drank. Op een dag verdwijnt hij spoorloos en komen de kinderen naar het ouderlijk huis. Sluysmans: "Oude wonden worden opengereten, sluimerende conflicten komen aan de oppervlakte, geheimen worden onthuld. Het is hilarisch om de dialogen te horen van de verschillende generaties of het gekissebis tussen de kinderen onderling. Het mooie is, iedereen heeft familie, dus iedereen herkent er wel wat in. Je familie zoek je niet zelf uit, je zit ermee opgescheept, of je wil of niet. Vaal krijgen mensen binnen de familie een rol toebedeeld en daar komen ze niet meer van los. Vastzitten in rolpatronen, telkens dezelfde overwegingen horen, jaloezie, verraad, het is allemaal heel herkenbaar."

Een tweede reden waarom het stuk zo populair is, is volgens Sluysmans het feit dat de schrijver ook een soort kroniek van het vrije westen heeft geschreven: Augustus: Oklahoma is namelijk behalve een heerlijke familiesoap ook een parabel van het bestaan in het westen van de twintigste en begin eenentwintigste eeuw, zegt Sluysmans: "De schrijver laat zien waar het geloof in 'the American Dream' ons heeft gebracht en geeft daarmee, als je wat verder kijkt, ook kritiek op het neoliberalisme. Kijk naar waar we inmiddels zijn beland: het bedrijfsleven heeft het overgenomen. De BV Nederland die vooral de VVD in de jaren 90 wilde optuigen, is goed gelukt. We hebben miljarden op de bank staan maar tegelijkertijd ontbreekt het ons aan wat echt wezenlijk van belang is: het onderwijs, het zorgsysteem, alles staat onder zware druk. Jonge mensen hebben last van depressies, er zijn veel burn-outs, mensen hebben het gevoel voortdurend op de tenen te moeten lopen.

Decennia is ons voorgehouden dat geluk haalbaar is voor iedereen als je maar je best doet. Van dat idee maakt Tracy Letts gehakt. Hij laat zien: geluk is helemaal niet maakbaar. En als geluk te vinden is, dan zeker niet door bezit of kapitaal vergaren zoals de familie Westons decennia heeft gedaan."

Het stuk is uit 2007, dus redelijk recent; desondanks is in de nieuwe vertaling van Han van Wieringen een aantal wijzigingen doorgevoerd. Volgens Sluysmans is dat noodzakelijk voor alle stukken die ouder zijn dan pakweg zes jaar: "Elke film, elk toneelstuk van voor #MeToo en Black Lives Matter is per definitie achterhaald, ingehaald door de tijd. Dat zijn zulke belangrijke emancipatiegolven geweest. Om een voorbeeld te noemen: een schoonzoon heeft als universitair docent een relatie met een studente. In 2007 was dat pikant, nu kan dat echt niet meer. Han heeft het stuk helemaal in het nu geplaatst."

Hoe hij vanuit Maastricht aan zo'n geweldige cast komt? Sluysmans: "Dat is, behalve dat mensen graag bij ons spelen omdat we een goed gezelschap zijn, vooral een kwestie van vroeg beginnen. Als je mensen lang van tevoren vraagt, is de kans groter dat ze ja zeggen en als er eenmaal een paar goede acteurs hebben toegezegd, wordt het aantrekkelijker voor anderen om mee te doen. Ik heb de drie generaties bewust op leeftijd gecast. Dat leent zich beter voor zo'n filmische aanpak van een Angelsaksisch stuk."

Muziek is belangrijk in de voorstelling: "Viktor Griffioen speelt livemuziek op gitaar; hij heeft speciaal voor de voorstelling een aantal liedjes geschreven. Het zijn rustpunten tussen het verbale geweld, poëtische momenten van verstilling."

[in kader]

Acteur en regisseur Michel Sluysmans (42) is sinds 2015 artistiek directeur (samen met Servé Hermans) bij Toneelgroep Maastricht. Onlangs won hij een Gouden Kalf voor zijn rol in The Spectacular (2021), een internationale misdaadserie in regie van Willem Bosch.

(Mediahuis, januari 2024)