Interview met Xandra Mizée

Ik zie een revival van de 'katholieke sound'

QUOTE

Kijk eens in je buurt wanneer er gezongen wordt in de kerk. Je weet niet wat je hoort: zo mooi!

Ze noemt het de 'yin en yang' van de muziek: de kerk en de kroeg, het geestelijke en het wereldlijke. In 'Miswijn en Gerstebier', het concert van het Kennemer Vrouwenkoor, verbindt dirigente Xandra Mizée muziek van haar beroemde oudoom, Hendrik Andriessen, met middeleeuwse drinkliederen.

Ze is een geboren en getogen Haarlemse, net als een groot deel van haar muzikale familie. Haar moeder is de kleindochter van Nico Andriessen, organist van de Haarlemse Sint-Josephkerk en de zus van onder andere organist en componist Hendrik Andriessen – 'oom Hen' – en beeldhouwer Mari Andriessen. Niks zo fijn als muziek maken", vindt Mizée (zie kader).

Ze heeft 'oom Hen' niet echt goed gekend, tot haar spijt. Wel was ze van jongs af aan weg van zijn muziek: Als kind van vijf hoorde ik een plaat die ik later echt grijs heb gedraaid, van het Gemini-Ensemble, 'Divertimento a cinque' voor viool, altviool, cello, dwarsfluit en hobo. In die tijd, de jaren zestig, was zijn muziek ongekend populair." Andriessen schreef veel religieuze muziek, hij was door en door katholiek. Mizée is ervan overtuigd dat niet alleen muzikaliteit maar ook bepaalde voorkeuren voor muziek erfelijk zijn: Ik voel een diepe affiniteit met zijn muziek. Dat zit in harmonieën, in de voorkeur voor sommige toonladders, in een bepaalde smaak. Volgens mij is dat echt aangeboren."

Ze koos voor de 'Missa Sponsa Christi' (1932), een mis om een nieuwgebouwde kerk in te wijden, geschreven voor orgel en vrouwenkoor. Het is een mooie tekst over de bruid van Christus. Voorop het programmaboek staat als motto (uit Prediker): 'Daarom prees ik de blijdschap, dewijl de mens niets beters heeft onder de zon, dan te eten en te drinken, en blijde te zijn, de dagen zijns levens, die hem God geeft onder de zon.' Eigenlijk gaat het over alles waar bladen als Flow en Happinez over vol staan, zegt ze: De zoektocht naar een mystieke ervaring, naar rust, naar 'blijdschap', naar geluk waar mensen van dromen."

Als tegenwicht wilde ze de religieuze muziek afwisselen met meer wereldlijke liederen: Het zijn boertige liedekens, geschreven in de toonzetting van de middeleeuwen. Ze gebruikten toen andere toonladders, die we nu kerktoonladders noemen. Juist daarom kleuren deze liederen zo goed bij de mis van Andriessen; ze zijn, hoe anders van inhoud ook, tóch van dezelfde tonale familie." Ze vindt het leuk om juist voor deze periode te kiezen: "De barok, de renaissance, de romantiek komen veel aan bod, maar middeleeuwse muziek hoor je eigenlijk heel weinig.

Ze heeft hulp gehad van Jasper Swank die de liederen heeft gearrangeerd uit het zogenaamde Gruuthuse-manuscript: Hij heeft ze heel mooi bewerkt voor draailier, blokfluit, viool en een driestemmig vrouwenkoor."

Zelf is ze trouwens niet gelovig opgevoed: We gingen nooit naar de kerk, behalve als het ging om het bewonderen van gebrandschilderde ramen." Ze heeft het gevoel dat er wel een revival aan de gang is van de 'katholieke sound'. Vanaf eind jaren zestig, toen meer mensen zich van de kerk af begonnen te keren, is ook de aandacht voor de muziek van Hendrik Andriessen verflauwd. Ze vonden het te vroom. Langzaam maar zeker begint men de schoonheid ervan weer meer in te zien." Het is wonderlijk, vindt ze, dat er in deze tijd zo weinig aansluiting is met de kerk: er is een diepe behoefte aan meer verbinding, aan harmonie en schoonheid. Terwijl er in zoveel kerken prachtige muziek te horen is, maar daar komt niemand op af. Kijk eens in je buurt wanneer er gezongen wordt in de kerk. Je weet niet wat je hoort: zo mooi!"

[in kader]

Xandra Mizée werd geboren en getogen in Haarlem. Zij studeerde zang bij Cora Canne Meijer aan het Amsterdamse Sweelinck Conservatorium. Na deze opleiding tot mezzosopraan zong zij jaren als extra lid van het Operakoor van De Nationale (destijds: Nederlandse) Opera. In die periode trad ze ook regelmatig zelf op in kleine ensembles of in solowerken. Met Frank Groothof trad ze als zangeres op in zijn familievoorstellingen en daar begon ze ook met het zelf schrijven van teksten.

Ze begeleidt drie koren en organiseert eens per maand op zaterdagochtend, samen met dirigent/organist Erik Jan Eradus, een zgn. Gregoriaanse Kring in de Adelbertkapel in Bloemendaal. Sinds 2011 is ze artistiek leidster van Stichting De Kleine Opera.

Theater/ Margriet Prinssen / Kennemer Vrouwenkoor / Miswijn en Gerstebier / Te zien: Remonstrantse kerk, 5 april, 15.30 uur

(Haarlems Dagblad) 30 maart, 2025)