Theater/ Margriet Prinssen / Het Nationale Theater / Brown Sugar Baby / Tekst en regie: Eric de Vroedt /Spel: Mariana Aparicio, Emma Buysse, Hein van der Heijden, Fjodor Jozefzoon, Esther Scheldwacht, Kurt Schwab, Betty Schuurman, June Yanez e.a./Te zien: Stadsschouwburg, 24 en 25 mei/ Meer informatie: zie hnt.nl

Interview Fjodor Jozefzoon

'Doe het gewoon!'

'Het is gewoon een droomrol', vindt Fjodor Jozefzoon. In Brown Sugar Baby speelt hij de activistische drummer Andi: 'Heerlijk om te doen!'

De voorstelling Brown Sugar Baby gaat over een jazzband in het Nederlands-Indië van de jaren dertig, geleid door een witte Hollander, Kurt de Bruin (vandaar dat 'Brown'). De meeste bandleden zijn Indo's; ze hebben Indonesische moeders en Nederlandse vaders. Alleen drummer Andi, gespeeld door Fjodor Jozefzoon, is geen 'pinda' maar een inlander: "Andi heeft een Indonesische vader, waardoor hij onderaan de sociale ladder staat. In die tijd was er nog een strikte rassenscheiding, vergelijkbaar met het apartheidsregime in Zuid-Afrika."

De voorstelling begint met een generale repetitie van de band waarop Andi te horen krijgt dat hij vervangen wordt als drummer. Er staat nogal wat spanning op de band want ze doen mee aan een concours en de winnaar mag op tournee naar Europa! In het zaaltje ernaast verzamelen de genodigden (lees: de koloniale elite) zich al, terwijl de hoteleigenaar – een heerlijke rol van Betty Schuurman –zenuwachtig heen en weer loopt. Het is een voorstelling waarin geweldig gespeeld en gezongen wordt, maar het toch vooral gaat over de complexe onderlinge verhoudingen, zowel persoonlijk als politiek.

Op de achtergrond speelt bijvoorbeeld het vermoeden van een homoseksuele verhouding tussen Eddie, de pianist en Andi, legt Jozefzoon uit: "Het is een vriendschap die zou kunnen uitmonden in meer, maar Eddie kiest voor de veiligheid van een huwelijk. Bovendien heeft Eddie tegen een journalist uit de school geklapt over opstandige elementen en het is wel duidelijk dat dat over Andi gaat. Vandaar dat hij uit de band wordt gezet." Jozefzoon voelt zich thuis in de rol, dat activistische past wel bij zijn persoonlijkheid, vertelt hij: "Ik denk vaak: 'Doe het gewoon!' Dus het is fijn om een rol te spelen waarin iemand in opstand komt tegen onrecht en onvrijheid."

De Surinaams-Nederlandse acteur Fjodor Jozefzoon (1996) is opgegroeid in een christelijk gezin in de Amsterdamse Bijlmer, als de jongste van elf kinderen: "Homoseksualiteit was taboe dus ik heb me echt moeten losmaken van de gevoelens van schuld en schaamte. Het heeft me wel gemaakt tot iemand die gecast wordt als het gaat om mensen die ergens tegenaan schoppen, denk ik. Een soort MC-rol."

Sinds twee jaar maakt hij deel uit van het ensemble van Het Nationale Theater: "Een geweldige eer toen ik meteen na school gevraagd werd om te auditeren. Ik dacht eerst 'hell, yeah' en een paar weken later 'hell, no', omdat ik het eng vond om mezelf al zo snel vast te zetten. Maar het voelde goed en ik ben heel blij hier. HNT is een hechte familie en Eric (De Vroedt, artistiek leider HNT, regisseur én schrijver) is de beste regisseur met wie ik ooit heb gewerkt. Hij denkt na over elk detail, elke lettergreep en tegelijkertijd geeft hij je veel vrijheid om dingen uit te proberen. Dat is superfijn."

Zijn professionele podiumdebuut maakte hij in berenkostuum in de voorstelling Hollandsch Glorie van Toneelgroep Oostpool, ook al in een activistische rol. In een felle monoloog eist zijn personage het recht op om te mogen spélen: of het nou een beer is of een koningin, in elke kleur van de regenboog. "Ik voelde me een soort Josephine Baker die voor een heel wit publiek speelt. Als zwarte acteur moet je je altijd wapenen tegen alle mogelijke vooroordelen: misschien denken ze dit wel of bevestig ik hier het stereotype beeld te veel. Dat houdt nooit op."

In Edward II speelde hij de hoofdrol, die van de flamboyante, homoseksuele koning Edward II en mocht hij voor het eerst in zijn leven een liefdesscène met een mannelijke tegenspeler spelen. "Dat was wel heel spannend om te doen voor iemand die zich aan het losmaken is uit conservatieve kringen. Het heeft me wel bevrijd: hoe eng ik iets ook vind, ik laat me niet meer tegenhouden op het toneel."

Wat trouwens opmerkelijk is: "Heteroseksuele acteurs worden geprezen als ze 'gevoelig' spelen, bij homoseksuele acteurs wordt het gezien als een trucje." Zijn droomrol voor de – hopelijk nabije – toekomst: "Ik wil graag een gewone Amsterdamse jongen spelen die zwart is en homoseksueel en die gewoon mag bestaan."

[in kader] Fjodor Jozefzoon op Spotify

Hij heeft geen professionele zangopleiding gedaan maar zingt uitstekend en hij vindt het wel heel leuk. Een paar eigen nummers, vooral over het zich losmaken van religie, schaamte en schuldgevoel, zijn te beluisteren via Fjomo op Spotify.

[in kader] Orkater

In het najaar is Fjodor Jozefzoon te zien in Stepping Stones, een nieuwe voorstelling van Orkater samen met Manoeschka Zeegelaar Breeveld en Romy Vreden. Stepping Stones is het derde deel in een drieluik over de komst van Surinamers naar Nederland. Waar eerder het verleden centraal stond, verkent Stepping Stones de huidige tijd. Een periode waarin de derde generatie Surinamers in Nederland geworteld is en zich staande houdt in een wereld waar het bewustzijn over racisme en de vooroordelen op basis van kleur weliswaar groeit, maar die nog steeds niet gelijkwaardig is. Meer informatie: orkater.nl/voorstelling/stepping-stones

(Haarlems Dagblad, mei 2024)