Toneelschuur Producties / Dieven

Interview Jessie L'Herminez

'Het is een prachtige mix van tragedie en komedie'

In Dieven is iedereen constant in beweging, het is bijna een choreografie. "Dat past heel goed bij dit stuk van Dea Loher", legt Jessie L'Herminez uit. In Lohers tragikomische toneelstuk schuiven twaalf individuen langs elkaar heen als drijvende eilandjes, hunkerend naar erkenning, herkenning en contact. "Ik hoop dat het een tragikomische voorstelling wordt over hoe de mens onlosmakelijk verbonden is met de ander en tegelijkertijd onontkoombaar alleen."

L'Herminez is een van de vaste makers van Toneelschuur Producties, eerder maakte ze onder andere De Stoelen en Japanse Sprookjes. In haar werk is ze steeds meer op zoek naar een fysieke speelstijl en in dit geval heeft ze dat heel consequent uitgewerkt. "Ik vind het spannend om te kijken hoe tekst en lichaam zich tot elkaar verhouden; hoe je iemand hetzelfde kunt laten zeggen en de woorden, door de manier waarop iemand loopt – snel of langzaam, relaxt of gestrest, open of naar binnen gekeerd –, toch een heel andere betekenis krijgen."

Pas een paar weken geleden heeft ze besloten om dat onderzoek naar een fysieke speelstijl tot een consequent uitgangspunt te maken: "Ik wil het levendig en kleurrijk maken. Voor de acteurs is het pittig. Ze moeten heel veel tegelijkertijd in de gaten houden: ze moeten op hun route letten, zich tot het publiek richten en tot elkaar, hun blikrichting in de gaten houden maar ook de transformatie van hun lichaam, hun armen en benen. Hoe ze soms van de ander weg willen of juist onweerstaanbaar worden aangetrokken door de ander. Het is eigenlijk ook een choreografie van lichamen."

Een week voor de try-outs woon ik de allereerste doorloop bij. Altijd een enerverend moment wanneer alle apart geoefende scènes voor het eerst achter elkaar doorgespeeld worden. De twaalf personages worden gespeeld door zes acteurs die voortdurend in beweging zijn: als ze niet 'op zijn, zijn ze zich in de coulissen aan het verkleden. Elk individu is duidelijk herkenbaar, met pruiken en petten en heel specifiek uitgezochte kleding (kostuums: Lisanne Bovée). Het is nog even zoeken naar precies het goede kostuum, vertelt Jessie. "Ze moeten een zekere theatraliteit uitstralen maar niet een overdreven 'uit de verkleedkist'-sfeer oproepen. Ze mogen ook niet al te nadrukkelijk naar een bepaalde tijd verwijzen, maar ik ben wél op zoek naar een wereld die een zekere eenheid uitstraalt, zoals je dat bijvoorbeeld ziet in de films van Roy Andersson of Wes Anderson."

Belangrijk voor die eenheid zal vooral ook beeld en geluid worden: op de achtergrond worden straks in de voorstelling beelden getoond op een groot scherm. Jessie werkt in Dieven met Pensive Vivifier, een digitaal kunstcollectief dat performance, video en muziekcompositie combineert: "Het worden collageachtige beelden van YouTube en andere media die het fragmentarische karakter van de wereld en tegelijkertijd de eenheid van mens, dier en landschap benadrukken door extreem in- en uitgezoomde beelden die weer in en uit elkaar vallen."

Dieven is haar favoriete toneelstuk van de Duitse schrijfster Dea Loher die internationaal gezien wordt als een van de meest toonaangevende hedendaagse toneelschrijvers: "De mozaïekvorm spreekt me aan: het stuk gaat over twaalf mensen die allemaal hun eigen kleine verhaal hebben. Heel verschillende mensen die toch stuk voor stuk iets herkenbaars hebben: een depressieve verzekeringsagent, een vrouw die een geliefde aan tafel verzint, een jonge vrouw die een carrière nastreeft als supermarktmanager, een oudere vrouw die in een hotelkamer op haar geliefde wacht, die nooit meer komen gaat. Het zijn allemaal dolende zielen. Het is een prachtige mix van tragedie en komedie."

(Haarlems Dagblad, 31-3-2023)