De Poezieboys, Yy of 'Eer de nagedachtenis aan de slag bij Thermopylae'

Interview Jos Nargy en Joep Hendrikx

'De verbeelding aan de macht!'

De Poezieboys (Jos Nargy en Joep Hendrikx) willen de dichtkunst nieuw leven inblazen onder het motto: de wereld kan wel wat rock & roll & poëzie gebruiken. In hun nieuwe voorstelling Yy vieren ze het leven en werk van dichter en cultheld Daniil Charms en zijn absurdistische kunstgroep.

Als theatermakers willen ze de dichtkunst afstoffen en ontdoen van zijn suffe imago. Ze brengen poëzie op een spannende manier, met alle theatrale middelen die geoorloofd zijn. Ze maakten inmiddels de afgelopen vijf jaar al furore met voorstellingen op theaterfestival de Parade over Allen Ginsberg en Joseph Brodsky maar ook– dichter bij huis – over Fritzi Harmsen van Beek, Simon Vinkenoog en Johnny van Doorn alias 'Johnny the Selfkicker'. Allemaal dichters die niet alleen prachtige poëzie schreven, maar die ook uitblonken in het theater als geweldige performers.

Hun maandelijkse Poeziebar is al jaren een hit in Zaal 3 van Het Nationale Theater in Den Haag. De Poeziebar is geïnspireerd op die ene legendarische avond in 1966, waar de verbeelding aan de macht was. Dichters als Jules Deelder en Simon Vinkenoog traden op voor een uitverkochte en laaiend enthousiaste zaal in Carré. Voorlopig streven de Poezieboys ernaar om Carré net zo stampvol en enthousiast te krijgen met een minstens zo gedenkwaardig programma. Ze zijn optimistisch over de toekomst: "Onder jonge mensen is poëzie bezig aan een wederopstanding, via instagram en poetry slams.", aldus Hendrikx.

Hun naam roept van alles op: associaties met ouderwetse poesiealbums en misschien ook wel zoiets als 'pussy' boys. Dat staat voor van alles, onder meer voor jongens die een beetje soft zijn of meisjesachtig. Helemaal niet erg, vinden Hendrikx en Nargy.

Vanaf het prille begin was het streven: geen brave voorleesavondjes maar theatrale happenings in de geest van de dichter in kwestie. De voorstelling rond Vinkenoog (2018) zorgde voor een doorbraak: ze traden op poëziefestivals op en maakten een theatertournee door het hele land. Nargy: "Vinkenoog heeft echt hele mooie gedichten geschreven, bijvoorbeeld een ode aan Amsterdam, O Amsterdam (veerpont)." [zie hieronder (fragment)]

In hun nieuwe voorstelling vieren de Poezieboys leven en werk van Daniil Charms (1905-1942), de absolute meester van Russische absurdisme. Charms blonk uit in het tonen van de onsamenhangendheid van het bestaan en de volstrekte onvoorspelbaarheid van het lot. De titel Yy of 'Eer de nagedachtenis aan de slag bij Thermopylae' geeft al iets van het absurdisme bloot: Yy (het Russische 'Yy' wordt uitgesproken als 'Oe') verwijst naar de 'oeberioe,' Charms kunstgezelschap in St Petersburg; de lange ondertitel verwijst naar Daniils hondje dat zo heette. Absurde naam? Inderdaad!

De oeberioe organiseerde in het geheim wilde drank-overgoten avonden die uiteraard verboden waren in Stalins Sovjet-Unie. Ze vormden een artistieke vrijplaats waar geen idee te gek was en waar logica geen plaats had. Hendrikx: "We wilden ook zo'n avond organiseren, geheel in Charms geest waarin niks hoeft en alles mag. Behalve interpreteren: dat is verboden. Niets heeft betekenis, alles is onzin, letterlijk: zonder zin. We vervangen de serieuze theaterconventies door speelsheid en absurditeit. Als je binnenkomt, staan er tafeltjes waaraan je kunt kleien, tekenen of je nagels lakken, waar je maar zin in hebt. We vragen mensen om zelf iets voor te dragen. Het publiek mag ook meezingen met ons rocknummer 'Ik heb een Oe in mijn hart' (de 'Yy' wordt 'Oe'), een knipoog naar Normaal en ga zo maar door." Het is een voorstelling die ontkent dat het een voorstelling is, een bonte avond vol eventualiteiten, een bacchanaal aan gedichten, redevoeringen, paradoxen, ontdekkingen en mogelijkheden, vol humor.

Tsjak!

Ter gelegenheid van de voorstelling is bij uitgeverij van Oorschot Tsjak! verschenen, een keuze uit Charms verhalen en gedichten, gekozen en van een nawoord voorzien door Joep Hendrikx en Jos Nargy, De Poezieboys.

O Amsterdam (veerpont), fragment

O Amsterdam, je ligt aan het water,

voor alle winden sta je open,

opnieuw ontsloten oeverlanden,

kades werven industrieterreinen.

Je bent een groot natuurgebied, Amsterdam,

op palen gebouwd, drijvend in waterland,

met slootjes en grachtjes, riviertjes en polders,

sluizen en bruggen, steigertjes en rietkragen -

reigers meeuwen mossen en duizenden grassen

die onder tegels en asfalt groeien.

Simon Vinkenoog

(Uitkrant december 2022)