Theater/ Margriet Prinssen /Orkater/De Nieuwkomers: KONVOOI " High-Rise/ Teksten muziek: KONVOOI / Regie: Belle van Heerikhuizen / Spel: Jacob de Groot, Jasper van Hofwegen, Bart Sietsema, Imke Smit en Jasper Stoop / Te zien: Stadsschouwburg Haarlem, 1 en 2 november (première) / Tournee t/m 14 december / Meer info: orkater.nl/voorstelling/high-rise

Interview Belle van Heerikhuizen en Jacob de Groot

'Hoe om te gaan met angst voor de toekomst?'

Het zijn onzekere tijden, vindt Konvooi. De vraag 'Hoe gaan we om met angst voor de toekomst?' vormt het uitgangspunt voor de nieuwe voorstelling High-Rise.

Na hun veelgeprezen De meester en Margarita waarin het thema 'de waarheid' centraal stond, wilde KONVOOI het hebben over angst. "Onze generatie, geboren in de jaren negentig, is opgegroeid in een optimistische tijd, maar daar is weinig van over. Gaandeweg is het besef gegroeid dat we leven op een kantelpunt in de geschiedenis We weten niet waar de grootste dreiging vandaan komt – oorlog, het klimaat, de vluchtelingenproblematiek, een economische crash –, maar gevoelens van angst en onzekerheid heersen alom.", zegt regisseur Belle van Heerikhuizen.

Op mijn vraag of ze ook nog wel enige hoop hebben dat het goedkomt, reageren ze verdeeld: Nee, roept Belle; Ja, zegt Jacob de Groot. Uiteindelijk worden ze het eens: "We zijn niet blind voor mooie, hoopvolle dingen, integendeel, maar veel reden tot optimisme is er helaas niet. Misschien moet je onderscheid maken tussen wereldbeeld en mensheid.", oppert Jacob. "Mijn mensbeeld is wel degelijk rooskleurig, mijn wereldbeeld aanzienlijk minder."

Belle: "Iedereen voert de strijd in een taal die hij het beste beheerst. Voor ons is dat de theatertaal. High-Rise is een intermenselijk onderzoek naar hoe je kan omgaan met angst. Kan angst je ook scherper maken in plaats van te verlammen? Kan je angst gebruiken als een vuurtje, als een soort startmotor? Het is een denkoefening: misschien is angst wel een vruchtbaardere bodem voor verandering dan hoop."

Op zoek naar een literaire klassieker waarin dat thema weerklonk, heeft Jacob de Groot, de grootste lezer van het gezelschap, naar eigen zeggen wel 'een meter boeken' verslonden. "Daar zat veel moois bij maar niet de dystopische roman waar we naar op zoek waren, Geen sciencefiction over aliens, maar meer een soort sociologische sf, met interessante personages."

Uiteindelijk kwamen ze terecht bij de roman High-Rise (1975) van de Britse schrijver J.G. Ballard. Belle: "Het verhaal speelt zich af in een luxe woontoren, een soort toonbeeld van de menselijke maakbaarheid. De perfecte wereld moet het worden, maar gaandeweg stort dat droombeeld helemaal in. Voor ons interessant is dat het begint met iets heel kleins dat misgaat, waardoor je meteen al dat gevoel van angst en dreiging ervaart. Er gebeuren steeds gekkere dingen en dat is zowel beangstigend als komisch.""

In het boek is zij een bijfiguur, maar in hun bewerking is Alice de hoofdpersoon, een wiskundige. "In het boek staan drie personages centraal die min of meer op dezelfde manier denken. Wij wilden graag iemand centraal stellen die wat dichter bij ons staat. Alice is op zoek naar samenhang, logica, verbinding. Die ziet ze niet in de wereld om zich heen– maar wel in de muziek.

Muziek speelt, als altijd in hun werk, een grote rol in de voorstelling. Ze zingen a capella en maken zelf de arrangementen. Jacob: "Het zijn allemaal koorstukken, zowel klassieke werken als stukken die bewerkt zijn, een soort techno-requiem. De structuur is gebaseerd op het requiem waarbij de muziek steeds vooruitloopt op de vertelling. We eindigen met vijf zoekende stemmen, die elkaar vinden in een harmonie. En als er ergens hoop en troost uit spreekt, is dat het wel."

[in kader] Kapitaalvernietiging

'Het is kapitaalvernietiging. Stel je voor dat het in het bedrijfsleven zo zou gaan: na vijf jaar investeren heb je een succesvol product, klaar om een volgende stap te zetten. En dan draai je de geldkraan dicht.' Het voelt extreem wrang, vindt Belle van Heerikhuizen, dat Orkater geen geld meer krijgt van het Fonds Podiumkunsten, ondanks een positief advies. Het collectief KONVOOI, een van de succesvolle Orkater-Nieuwkomers, is een van de slachtoffers. Hun muziektheatervoorstellingen ILIAS en De meester en Margarita zijn met louter vier- en vijfsterrenrecensies ontvangen en nu dreigt het doek te vallen, juist op het moment dat ze de stap naar de grote zaal aan het zetten zijn.

Er zijn maar weinig plekken waar op zo'n hoog niveau telkens nieuwe talenten bijzondere muziektheatervoorstellingen maken. Afgelopen seizoen kwamen bij Orkater onder meer uit: De plantage van onze voorouders, En ze maakte een kind, A Night with Queen Angelito en Het nut van Edo Dompelmans. Allemaal topproducties.

[in kader]

Orkater/De Nieuwkomers: Jelle en Jessica, Why such a strange love

Schuur, 16 t/m 19 okt

In de Schuur is komende week een andere, bijzondere voorstelling te zien van Orkater. Het duo Jelle Haen en Jessica Matheson maakt Why such a strange love, een muzikaal en surrealistisch sprookje voor volwassenen, geïnspireerd door Frankenstein en Disney-klassiekers, hun debuut als Nieuwkomer bij Orkater. Ze hebben zelf het stuk geschreven (in het Engels), de muziek gemaakt en ze spelen de hoofdrollen. Het gaat over Djek en Djill die zich terugtrekken in het diepe woud. In dat verloren paradijs proberen ze te achterhalen wat hun liefde eigenlijk voorstelt, los van hun afkomst, sociale status en verwachtingen.

In een voortdurende reeks metamorfoses – de onschuldige Disneyprinses, de gevaarlijke vreemdeling, de jazzy diva – ontdekken ze zowel de betoverende als de minder mooie kanten van elkaar. Why such a strange love laat zien dat om elkaar echt te leren kennen, je naar elkaars dromen moet kijken.

(Haarlems Dagblad, oktober 2024)