De Schuur, The Need for Legacy en RIGHTABOUTNOW INC./ A tribute to Michael Matthews

Interview Frans Lommerse en Marjorie Boston

'Michael Matthews was een absolute meesterperformer'

'Hij was 'a dancing poet', een dansende dichter, een niet te evenaren kunstenaar, een volstrekt unieke performer. Wie je ook spreekt, iedereen komt woorden tekort over het talent van de helaas veel te jong overleden Michael Matthews.

De in New York geboren en getogen Michael Matthews (1958-1996) kwam tijdens een vakantie toneelcriticus Jac Heijer tegen en bleef bij hem wonen in Haarlem. Ina Veen, destijds uitvoerend producent van de Toneelschuur, leerde Matthews vanaf het prille begin kennen en zorgde voor hem tot aan zijn sterfbed: "Het was een ongelooflijk lieve en zachte man, een heel mooie man ook. Iedereen was meteen weg van hem. En hij was een fabelachtig kunstenaar: hij leek wel gemaakt voor het theater. Hij kende geen enkele angst op het podium. Hij combineerde met het grootste gemak alle disciplines: hij schreef eigen teksten, hij danste, hij speelde alle mogelijke rollen. Hij vermengde hoge en lage cultuur: in één adem ging het van klassieke mythologie naar punk."

Hij maakte zijn eerste producties bij de Toneelschuur Producties medio jaren tachtig, destijds onder de bezielende leiding van oud-directeur Frans Lommerse die onmiddellijk zijn talent herkende: "Ik was meteen geïntrigeerd door zijn schoonheid en zijn charismatische verschijning. Hij was echt uniek in verbeeldings- en uitdrukkingskracht". Het waren hoogtijdagen voor de avant-garde in het Mickerytheater waar de Toneelschuur bij was aangesloten: "Hij was een multitalent die met een grote dosis humor, intellect en nieuwsgierigheid de zwaarste onderwerpen in een voorstelling kon brengen. Hij zag theater als het persoonlijk uitdrukkingsmiddel van een autonoom kunstenaar. Daarnaast was Michael Matthews ook nog een schat van een man."

"Zijn meesterwerk was misschien wel zijn imposante en bitterzoete zwanenzang The Monster trilogy, waarin hij lucide reflecteerde op zijn ziekte, hij leed aan aids. Koos Breukel maakte een beroemde serie foto's van hem en zijn getormenteerde lichaam." Voor Lommerse was daarnaast The man in the raincoat (1987) een bijzonder project: "Rob Malasch was de initiator voor een solovoorstelling van Matthews, met bijdragen van bevriende kunstenaars als Bob Wilson (tekst) en Laurie Anderson (muziek) in het nog maar net geopende Amsterdamse Muziektheater. Een solo op dat immens grote toneel voor die immens grote zaal met 1600 stoelen? Zonder noemenswaardige repetitietijd? Ik ben niet vaak nerveus voor voorstellingen maar ik heb 'm wel even zitten knijpen toen we met ons kleine vrachtwagentje de enorme loods van het Muziektheater inreden. Maar het werd een succes: Michael Matthews creëerde gewoon theater waar je bijstond. Hij durfde alles, hij was een absolute meesterperformer."

Matthews is helaas maar 37 jaar oud geworden maar hij heeft grote invloed gehad op veel theatermakers en daarmee op de ontwikkeling van het theater in Nederland met zijn levensdrift en zijn associatieve geest. "De dienst ter ere van zijn begrafenis was uiteraard in de Toneelschuur, waarvoor hij alles zelf tot in de puntjes geregisseerd had. Een van zijn opdrachten luidde: de kist moet door technici via de zijingang naar binnen worden gebracht, als een decorstuk."

Bij Marjorie Boston is het idee voor A tribute to Michael Matthews begonnen: ze is programmeur bij de Schuur, ambassadeur voor The Need for Legacy, een platform van jonge theatermakers die vergeten geschiedenissen in het Nederlandse theater wil ontsluiten én een van de oprichters van RIGHTABOUTNOW INC. Ze heeft Michael goed gekend, ze was indertijd student aan de mime-opleiding en zag vreselijk tegen hem op. Ze heeft nog steeds een beetje spijt dat ze niet is ingegaan op zijn uitnodiging om mee te spelen in een van zijn voorstellingen: "Ik was té geïntimideerd." Ze is later wel met hem bevriend geraakt. "Het is belangrijk dat zulke iconen niet helemaal vergeten worden, zeker ook voor jonge theatermakers van nu. Geweldig dat er tijdens het programma die avond niet alleen herdacht en herinnerd wordt maar dat we ook een nieuwe generatie theatermakers te zien en horen krijgen. Als je het hebt over 'legacy' is het meest belangrijke dat je niet alleen de verhalen van vroeger vertelt maar dat je ook afvraagt: wat betekent dat voor nu?"

(Haarlems Dagblad, 10-1-2023)