Michel Houellebecqs provocerende roman Soumission houdt het westen een onbarmhartige spiegel voor. Brandhaarden brengt de theaterversie: Unterwerfung.

Voor de vijfde keer organiseert de Stadsschouwburg Brandhaarden, waarin bijzondere gezelschappen (of theaterregisseurs) uit het buitenland in Amsterdam worden gepresenteerd. Dit keer zijn een aantal geselecteerde voorstellingen te zien van het toonaangevende DeutschesSchauSpielHausHamburg, waar gevierd regisseur Karin Beier sinds twee jaar artistiek leider is. Zij brengt een mengelmoes van spectaculaire, geëngageerd en gewaagde voorstellingen, die een groot publiek aanspreken, gespeeld door een kwalitatief hoogstaand acteursensemble. Het programma bestaat uit twee van die actuele premières, Schiff der Träume en Unterwerfung, een aantal succesproducties en een uitgebreid randprogramma.

Schiff der Träume

Net als in de beroemde film van Fellini laat regisseur Karin Beier in Schiff der Träume een luxe cruiseschip midden op zee botsen op een boot met vluchtelingen: "Fellini's film gaat over het Europa dat in de vooravond van de Eerste Wereldoorlog als veilige haven wordt gezien. De parallel met het nu is niet ver te zoeken." Realistisch theater wil Beier niet maken: "De kranten staan vol met verhalen over vluchtelingenleed. Ik wil een ander verhaal vertellen." De voorstelling is in Duitsland zeer goed ontvangen, vanwege de 'perfecte mix van komische slapstick en confronterend theater'.

Unterwerfung

In zijn roman Soumission beschrijft Houellebecq het Frankrijk van 2022, onder een islamitische president. De economie bloeit: omdat vrouwen worden geweerd van de arbeidsmarkt, is de werkloosheid uitgebannen, polygamie zorgt voor een spannend seksleven, de criminaliteitscijfers dalen en de geboortecijfers stijgen. Is het niet curieus dat Beier – als sterke vrouw die als een van de eerste vrouwelijke artistiek leiders het glazen plafond in theaterland doorbreekt – zo'n antifeministisch stuk regisseert?

Beier lacht: "Ik houd van het werk van Houellebecq, al geldt dat niet bepaald voor de manier waarop hij vrouwen soms afschildert, maar voor mij is dat niet waar het om gaat in zijn boek. Zijn blik op de maatschappij is messcherp; als er één stuk is dat onze samenleving haarfijn analyseert is het Soumission. Hij houdt het westen een spiegel voor en dan vooral de zogenaamde intellectuele elite."

Midlifecrisis

Houellebecq vertelt zijn verhaal vanuit het perspectief van een literatuurprofessor van middelbare leeftijd, een typisch geval van midlifecrisis: seksueel is hij uitgekeken, zijn werk vindt hij saai, hij heeft het gevoel dat zijn leven voorbij is. Dan verliest hij zijn baan (alle niet-moslims worden ontslagen), maar hij kan terugkomen als hij moslim wordt.

Beier: "Dat heeft allerlei voordelen, waaronder een onbeperkt aanbod aan vrouwen. Feminisme en emancipatie blijken nogal fragiele waarden, als het erop aan komt. De westerse vrouwen zijn acht tot tien uur per dag aan het werk en 's avonds te moe voor seks; de islamitische dames daarentegen mogen niet werken en ze zitten klaar met een kopje thee en een warme maaltijd. Onder hun burka dragen ze sexy ondergoed."

Karin Beier gaat het stuk ensceneren als een monoloog: "Het wordt een 'one man show' in de grote zaal, met steracteur Edgar Selge. Het blijft spannend of de professor al dan niet overstag zal gaan." (Uitkrant, feb 2016)