Artemis, Ruzie

Interview Jetse Batelaan

'Als jeugdtheatergezelschap zitten wij in de haarvaten van de samenleving'

De meivakantie komt eraan! Van 22 april tot en met 7 mei is er van alles te doen voor kinderen. Een kinderconcert in PHIL, een voorstelling in de Stadsschouwburg en de Schuur pakt uit met een uitgebreid programma: betoverend (muziek)theater, Theater Artemis, de mooiste familiefilms en afsluitend op zondagmiddag 7 mei een heuse kinderdisco.

Theater Artemis brengt maar liefst twee voorstellingen: het spiksplinternieuwe Ruzie, bedoeld voor iedereen vanaf zes jaar, en een reprise van Het geheven vingertje voor de tienplusser. Theatermaker Jetse Batelaan, sinds 2013 artistiek leider van Artemis, maakte de voorstelling in 2008 maar de kern is overeind gebleven, vertelt hij. "De voorstelling gaat – de titel verraadt het al – over moraal. Een groot deel van je bestaan als tienjarige, en trouwens ook daarna, bestaat eruit dat je te maken hebt met mensen die boos op je zijn of teleurgesteld: je ouders, de leraren op school."

Indertijd kwam daar nog een laag bij. Jan Peter Balkenende was premier en Batelaan ergerde zich aan zijn veelvuldig geheven vingertje: "Hij vond dat zijn normen en waarden voor iedereen moesten gelden; hij verkondigde het als absolute waarheid en daar was ik kwaad over: ik heb een heel andere opvatting over moraal. Ik geloof dat het onze taak is om een goed mens te worden en dat gaat nu eenmaal met vallen en opstaan. Het lukt niemand om honderd procent goed te zijn; iedereen doet wel eens een ander pijn, expres of per ongeluk, of verzint een leugentje om bestwil."

Inmiddels, vijftien jaar later, is de tijdgeest behoorlijk veranderd: "Morele kwesties zijn van alle tijden maar je ziet wel dat de botsingen de afgelopen jaren, zeker sinds corona, harder en confronterender zijn geworden. Als jeugdtheatergezelschap zitten wij in de haarvaten van de samenleving. We spelen veel op scholen, zowel op basisscholen als in het middelbaar onderwijs, en je merkt overal dat de gevoeligheden toenemen." De voorstelling is in Berlijn zelfs afgeblazen omdat hij 'niet woke' genoeg zou zijn. "Ironie wordt slecht begrepen: de voorstelling is juist één groot pleidooi voor de mensen die niet gehoord worden. We leren kinderen om naar elkaar te luisteren."

Ruzie is een voorstelling waarin het conflict centraal staat: "Grappig want ik houd helemaal niet van conflicten. Die probeer ik waar mogelijk te vermijden, ook op toneel, terwijl het conflict natuurlijk de basis is voor elk toneelstuk. In Ruzie zijn zoveel conflicten dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Mijn inspiratiebron wordt onder andere gevormd door Escher: zo'n tekening waarin een slang in zijn eigen staart bijt en je niet meer ziet waar de slang begint of eindigt. Het loopt danig uit de hand en ook voor volwassenen valt er heel wat te leren."

(Haarlems Dagblad, 25-4-2023)