Interview met Daniel Cornelissen

'Iedereen kent wel een kant van het verhaal'

Daniel Cornelissen speelt niet alleen een van de hoofdrollen, als de kleinzoon van 'grande dame' Anne Wil Blankers; hij heeft ook nog eens de vertaling gemaakt van 'The Waverly Gallery'. Briljant" noemt hij de schrijfstijl van Kenneth Lonergan. Hij weet als geen ander groots drama over te brengen in alledaagse scènes."

De naam van de schrijver, Kenneth Lonergan, is misschien niet zo bekend, zijn werk is dat wel, vooral van zijn scenario's voor film en tv (zie kader). Cornelissen is min of meer bij toeval begonnen zijn werk te vertalen: Het was coronatijd en ik was op een toneelstuk van Lonergan gestuit dat me geweldig leek om te spelen. Ik ben toen zelf begonnen het te vertalen en dat beviel me heel goed. More Theater Producties wilde het produceren maar dat ging om allerlei redenen niet door, althans niet in eerste instantie. Wel waren ze al van plan om dit stuk uit te brengen, 'Galerie The Waverly', en omdat ze blij waren met die eerste vertaling mocht ik ook deze doen."

In 'Galerie The Waverly' worstelt een New Yorkse familie met de dementie van grootmoeder Gladys (Anne Wil Blankers). Terwijl Gladys zienderogen achteruitgaat, doen dochter Ellen (Lies Visschedijk) en kleinzoon Daniel (Daniel Cornelissen) hun best voor haar te zorgen. Haar geest is kapotgeslagen in stukjes, de vrouw die ze ooit was bleek ze al lang niet meer te zijn", zegt de kleinzoon ergens middenin het toneelstuk. Als haar galerie, haar levenswerk, ook nog moet sluiten, wordt Gladys steeds afhankelijker. De familieverhoudingen komen onder hoogspanning te staan.

Cornelissen: Wat ik zo goed vind, is dat Lonergan alle grote gebeurtenissen in het stuk weglaat. Dus het gaat er wel over, maar ze worden niet expliciet verteld, bijvoorbeeld als de galerie van Gladys gesloten wordt. Daar kom je dan via via achter. Hij schrijft nooit letterlijk maar weet het zo te formuleren dat iedereen precies weet waar het over gaat. Dat is spannend voor ons als acteurs om mee te spelen. Het stuk zit heel goed in elkaar en is, ondanks de tragiek ook heel komisch. De vijf personages vertegenwoordigen zo'n beetje alle generaties en kanten van een familie: oma, dochter, kleinzoon, schoonzoon. Dus iedereen kan zich ertoe verhouden, iedereen kent wel een kant van het verhaal."

Het is een voorrecht om naast een coryfee als Anne Wil Blankers te mogen spelen, vindt hij: Die vrouw is 84 en ze zit al zestig jaar in het vak! Ze heeft zelf de nodige ervaring met het onderwerp, haar inmiddels overleden man leed aan alzheimer. Ze speelt de teloorgang van die vrouw zo ongelooflijk goed, dat is geweldig om te zien. Ze is echt de drijvende kracht van de voorstelling. Mooi ook om te zien hoe zij na afloop bijna als een Messias wordt vereerd. Mensen willen haar bij wijze van spreken aanraken. Sowieso is het een geweldige cast met Lies Visschedijk, die natuurlijk heel bekend is onder andere van 'Gooische Vrouwen', cabaretier Pepijn Schoneveld en de geweldige acteur Dick van den Toorn. Acteurs met heel verschillende achtergronden, maar allemaal mensen die hun sporen verdiend hebben in het komediespelen."

Cornelissen heeft het verhaal niet naar een Nederlandse omgeving gehaald: Dat heeft de schrijver verboden: hij heeft heel expliciet voor een buitenlandse enscenering als eis gesteld dat het zich afspeelt in New York. Het is namelijk heel autobiografisch. Lonergan is zelf de kleinzoon; zijn oma had ook echt een bescheiden kunstgalerie aan Waverly Place, een straatje in de New Yorkse kunstenaarswijk Greenwich Village in Manhattan. Eerst waren we bang dat dat voor het Nederlandse publiek vreemd zou overkomen. Maar het maakt eigenlijk niks uit. Het gevoel van 'verloren raken in je eigen omgeving' is heel bekend."

Zijn eigen personage, kleinzoon Daniel, heeft een bijzondere band met zijn grootmoeder: Hij woont bij haar in sinds haar man is overleden, in een apart deel van het appartement. Deels vanwege de woningnood maar ook omdat hij dan een oogje in het zeil kon houden. Gaandeweg wordt dat steeds intensiever en wordt hij echt haar mantelzorger. Ze hebben een goede band, ze delen dezelfde humor.

Daniel is een eind twintiger – zelf ben ik midden dertig – die niet helemaal lekker in zijn vel zit. Hij heeft geen relatie, zijn werk bevalt hem maar matig. Dus zijn identiteit wordt steeds meer bepaald door de mantelzorg. Hij is ook de verteller van het verhaal, we volgen de achteruitgang van Gladys vanuit zijn perspectief. Als mantelzorger wordt je identiteit voor een (groot) deel bepaald door dat zorgen voor iemand. Als die persoon ten slotte overlijdt, is er opluchting maar ook een groot gat, nog afgezien van het gemis. Je hebt zoveel geïnvesteerd en dat valt ineens allemaal weg. De zorg voor zijn grootmoeder is op een gegeven moment de enige constante factor in zijn leven. Wat gebeurt er als die wegvalt?"

[in kader] Kenneth Lonergan

Kenneth Lonergan (1962) is een Amerikaanse toneelschrijver, scenarioschrijver en regisseur. Hij schreef het scenario voor films als 'Analyze This' (1999) met Robert de Niro en 'Gangs of New York' (2002) van Martin Scorsese. Voor het scenario van 'Manchester by the Sea' (2016), de film die hij ook zelf regisseerde, won hij een Oscar.

[in kader] Daniel Cornelissen

Daniel Cornelissen (1989) is acteur. Hij studeerde in 2012 af aan de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie. Sindsdien is hij veelvuldig in het theater te zien geweest. Hij speelde onder meer in Bromance (winnaar Gouden Krekel) en in Showponies 1,2 en 3 van Alex Klaassen.

Op televisie is hij bekend van zijn rollen in series als Jeuk en Nieuw Zeer. Hij speelde een gynaecoloog in opleiding in de ziekenhuisserie 'Dag & nacht' van Kim van Kooten en koning Willem-Alexander in de serie 'Koningshuis the Musical'.

Theater/ Margriet Prinssen / More Theater Producties / 'Galerie The Waverly' / Tekst: Kenneth Lonergan / Regie: Mette Bouhuijs / Spel: Anne Wil Blankers, Lies Visschedijk, Daniel Cornelissen, Dick van den Toorn en Pepijn Schoneveld / Te zien: Stadsschouwburg Haarlem, 8 en 9 feb / Meer info: moretheater.nl

(Haarlems Dagblad, 1 feb 2025)