Meesterwerk of miskoop? In het toneelstuk Kunst krijgen drie vrienden ruzie over een schilderij.

Geen karikaturen

Het stuk gaat over drie vrienden. Serge heeft net voor een klein fortuin een wit schilderij gekocht en laat dat vol trots aan zijn twee beste vrienden zien; Mark, zijn tegenpool, is geschokt (hoe kan Serge zich zo laten bedotten?) en Ivan schippert zo'n beetje tussen de twee tegenpolen. Dat loopt compleet uit de hand: heel komisch, maar met een serieuze ondertoon. Kuno: "Eigenlijk vinden we het gegeven te belangrijk om de personages af te doen als karikaturen. Het gaat over belangrijke vragen: wat is kunst? Hoe bepaal je de waarde van kunst? We willen graag zo dicht mogelijk bij onszelf blijven. En natuurlijk is het debat over kunst de afgelopen jaren scherper, stelliger en stekeliger geworden. Kunstenaars worden gezien als nutteloze subsidieslurpers. Het stuk heeft verschillende lagen; juist door de personages serieus te nemen, laten we dat zien. Ik ben als Serge de advocaat, de verdediger van de (beeldende) kunst, en tegelijk ben ik als toneelspeler de advocaat van mijn personage, Serge."

Super eigentijds

Kunst (1994) is geschreven door de Franse schrijfster Yasmina Reza, een wereldhit, net als Carnage (De God van de Slachting). Het is een coproductie van het Vlaamse Stan en het Nederlandse Dood Paard: beide gezelschappen die inmiddels al een jaar of twintig als collectief spraakmakend theater maken. Het was vanzelfsprekend dat ze de tekst zelf zouden vertalen. Kuno: "Dat doen we eigenlijk altijd. Je maakt je het stuk heel eigen en bovendien kan je de taal aanpassen. Vertalen is altijd interpreteren. Termen als 'super', 'gaaf', 'te gek' zeggen ook iets over de tijdgeest. Het klinkt meteen ouderwets of juist super eigentijds."

Elitair en onbegrijpelijk

Het stuk is actueler dan ooit, gezien de oplaaiende discussie over bijvoorbeeld het werk van Marlène Dumas onlangs. Vooral beeldende kunst geeft aanleiding tot schimpscheuten over elitair en onbegrijpelijk, maar het geldt voor alle vormen van kunst. Zelfs een culinaire ervaring, zoals Kuno onlangs had: "Het eten werd opgediend op een heel mooi bord, met wat stro, een steen en daarop een minuscuul maar heerlijk hapje. Je kunt zeggen: stamppot is ook lekker, wat een flauwekul, maar je kunt je ook openstellen. En als dat lukt, heb je een geweldige ervaring. Het gaat over het verhaal ergens achter ontdekken en er dan des te meer van genieten. Kunst gaat in wezen over je openstellen."

Mannenstuk

Kunst gaat net zo goed over mannenvriendschap en vragen over authenticiteit, oprechtheid en vertrouwen. Wat zeg je wel tegen je vriend en wat kan echt niet? Ivan wil trouwen met een, in de ogen van zijn vrienden, vreselijke vrouw. Het is net zo'n splijtzwam als het schilderij. Frank: "Het is een echt mannenstuk. Yasmina Reza heeft het heel knap in elkaar gestoken. Zin voor zin merk je met hoeveel raffinement de tekst is opgebouwd; je gaat telkens van de een mee naar de ander. Haar personages winden er geen doekjes om. Het is niet wollig, niet romantisch en het gaat alsmaar verder. In die zin gaat het stuk ook over onszelf als kunstenaars. We kijken als het ware in de spiegel en we steken onze nek uit."

(Uitkrant, nov 2014)