NITE, (NNT, Club Guy and Roni, My First Tragedy: Iphigeneia

De Nationale Opera, de Nederlandse Reisopera en Opera Zuid, Ändere die Welt!

Interview Mart van Berckel

'Wat brengt iemand ertoe zich totaal op te offeren?'

De jonge muziektheatermaker Mart van Berckel (27) timmert stevig aan de weg. Deze maand zijn maar liefst twee voorstellingen van hem te zien in Haarlem: in de Schuur My First Tragedy: Iphigeneia en in de Stadsschouwburg muziektheaterproductie Ändere die Welt!

In My First Tragedy: Iphigeneia brengt Van Berckel samen met choreograaf Angela Herenda de Griekse tragedie over Iphigeneia terug tot de kern. Het verhaal gaat over Agamemnon die zijn dochter moest offeren om de oorlog te kunnen winnen. Uiteindelijk beslist het jonge meisje om zich vrijwillig te offeren, om haar vaderland te redden. Centraal in de voorstelling staat de vraag: Wat brengt iemand ertoe zich totaal op te offeren?

Van Berckel: "Onze voorstelling is een dansperformance, een radicale trip. We gebruiken alleen de teksten die Iphigeneia zelf heeft gesproken en dus niet het oorspronkelijke verhaal dat vooral verteld wordt vanuit het perspectief van de vader. Onze Iphigeneia begint vanuit woede. Het is een extreem fysieke voorstelling waarin de zes performers echt tot het uiterste gaan, op muziek die door ritme wordt gestuurd: percussie, trommels, hout, snaren, ijzer. Het wordt een explosieve, bezwerende theatrale performance, die langzaam onder de huid kruipt van de toeschouwers. Een indringend ritueel waarin we onderzoeken wat echte overgave betekent. Daar gaat catharsis over wat mij betreft: samen de afgrond in duiken om er verlicht uit te komen."

Ändere die Welt!

In het Opera Forward Festival gaat Ändere die Welt! ('Verander de wereld!') in première in regie van Van Berckel, een samenwerking van De Nationale Opera, de Nederlandse Reisopera en Opera Zuid. Het wordt een collagevoorstelling met muziek uit het opera- en liedrepertoire, geselecteerd in nauwe samenwerking met muzikaal leider Pedro Beriso: muziek die een belangrijke rol heeft gespeeld bij revoluties, van onder meer Hanns Eisler, Weill, Rachmaninov, Shostakovich, Schumann, Auber, Beethoven en Wagner. Van Berckel: "In mijn regie combineer ik die muziek met hedendaagse klanken van spoken word en elektronische soundscapes." Spoken word artiest Amara van der Elst, bekend van haar voordracht op 4 mei tijdens de dodenherdenking op de Dam, geeft in haar eigen taal, die van nu, commentaar. "Ze heeft zich laten inspireren door de muziek die we hebben uitgekozen en uiteraard door de thematiek van revolutie en verandering; zelf is ze ook iemand die erg politiek en maatschappelijk betrokken is."

In de voorstelling, gemaakt met vier zangers van de Opera Studio en een kamermuziekensemble, zien we een groep mensen in een decor vol brokstukken, het slagveld na een revolutie. Samen gaan ze de troep opruimen. "Dat is natuurlijk een mooie metafoor voor wat nodig is in de grote wereld: samen de troep opruimen."

Gelooft hij dat muziek of kunst in het algemeen de wereld kan veranderen? "In elk geval voel ik bij mijn generatie een oprecht verlangen om dat te proberen. Maar ja: de wereld is inmiddels zo complex en ingewikkeld: waar begin je in godsnaam? We willen de wereld zeker tot een betere plaats maken maar realiseren ons tegelijkertijd de complexiteit en zelfs de absurditeit van de poging. Misschien moeten we beginnen te kijken naar hoe verandering op kleine schaal kan plaatsvinden, hoe je samen iets nieuws opbouwt. Verander de wereld, begin bij jezelf."

(Haarlems Dagblad, februari 2023)