Theater/ Margriet Prinssen / Zelensky hier / Tekst: Arjen Arnoldussen, Patrick Nederkoorn, De Theatertroep / Spel: Rosa Asbreuk, Patrick Duijtshoff, Kyrian Esser, Elisabeth ten Have, Timo Huijzendveld, Nicoline Raatgever / Meer info: viarudolphi.nl/productie/zelensky-hier/

Interview met Patrick Nederkoorn

'De beste rol van zijn leven'

Geef toe, het is een bijzonder verhaal. Een soapacteur die in een comedyserie op bizarre wijze president Oekraïne wordt, wordt een paar jaar later echt president van Oekraïne. Ongeloofwaardig scenario? Het is het verhaal van Volodymir Zelensky. Dat moest op de planken worden gezet.

Patrick Nederkoorn lacht: "Niet te versmaden toch, zo'n bizarre levensloop." Hij speelde al een tijdje met het idee 'iets' te doen met het gegeven, toen hij er met zijn buurman Arjen Arnoldussen, theatermaker én historicus, over sprak. "Die ging meteen aan en hij dacht ook direct aan de Theatertroep, met wie hij al eerder had gewerkt. Toen hij er met hen over sprak, waren ze meteen enthousiast." Ook Theater Bellevue haakte meteen aan en in een paar maanden tijd schreven Nederkoorn en Arnoldussen een tekst die in mei 2023 als try-out voor publiek werd gespeeld.

Nederkoorn heeft politicologie gestudeerd en een tijd in de gemeenteraad gezeten van Amersfoort: "Door mijn achtergrond en ook als cabaretier ben ik gefascineerd door de link tussen theatermakers en politici. Er zijn interessante voorbeelden: in Italië had je Beppe Grillo, in IJsland won Jón Gnarr, die voor de grap de 'Beste Partij' oprichtte, de grootste in de gemeenteraad van Reykjavik."

Het verhaal van Zelensky is dus niet uniek, maar heeft natuurlijk wel vleugels gekregen door zijn rol in de oorlog. "Aanvankelijk was Zelensky bekend als komiek, hij was tv-kok, hij deed de stem van Beertje Paddington en nog veel meer. Hij was heel populair, zowel in zijn vaderland Oekraïne als in Rusland. Opmerkelijk: hij sprak beter Russisch dan Oekraïens. Toen zijn personage, een geschiedenisleraar, in een tv-serie min of meer per ongeluk president van het land werd, begon hij dat idee serieus te nemen. Langzaam maar zeker werd hij politieker en meer nationalistisch en in 2019 won hij tot ieders verrassing de verkiezingen, onder meer omdat hij zich had uitgesproken tegen corruptie."

In het begin was hij helemaal niet zo'n geweldige staatsman, vertelt Nederkoorn: "Zijn populariteit was flink aan het dalen. Dat veranderde toen op 24 februari 2022 de oorlog begon. Opeens viel alle ballast weg. Zelensky heeft de gave van het woord. Vanaf het begin heeft hij zich als leider geprofileerd met geweldige speeches, die troostend, motiverend en confronterend waren. Hij begrijpt wat nodig is, hij weet precies hoe hij de moraal hoog moet houden. Hij kent alle stijlmiddelen. Het presidentschap past hem als een handschoen: het is de beste rol van zijn leven. De vraag is wel: hoe lang houdt hij dat vol? En: hoe lang houdt de samenleving hem vol? Hoelang blijft hij 'de ideale president'?"

In de voorstelling zien we Zelensky en de mensen om hem heen – zijn vrouw Olena en een aantal getrouwen waarvan trouwens een deel afkomstig is uit zijn oude cabaretgroep – in een twintigtal taferelen. De tekst is na de try-outs nog aangepast, natuurlijk ook aan de actualiteit: "We hebben de uiteindelijke tekst echt samen geschreven. De Theatertroep is een collectief werkend gezelschap, ze doen echt alles in gezamenlijkheid: schrijven, spelen en regisseren. Zij zien precies wat werkt en wat niet en ze kunnen ook de potentie van een detail heel goed inschatten. Hun humor is weer heel anders dan de cabarethumor; zij komen echt uit de vaudeville-traditie, net als Zelensky zelf trouwens."

De voorstelling begint vanuit het nu, met de meest recente nieuwjaarsspeech van Zelensky waarin hij zijn landgenoten opnieuw moed inspreekt: "In de voorstelling wordt steeds afgewisseld: je hoort fragmenten van historische speeches, maar je ziet hem ook daarvoor en daarna in dialoog met zijn vrouw of zijn raadgevers. Dat maakt het heel levendig. Waarschijnlijk heeft Olena een belangrijke rol bij het schrijven van die teksten maar ongetwijfeld leveren ze ook in huiselijke kringen de nodige twist op."

Uiteindelijk gaat Zelensky hier over een aantal grote vragen: "Wanneer ben je bereid om alles op te geven? Mijn voorstellingen gaan altijd over dingen die me raken, die op dat moment essentieel voor me zijn. Oekraïne ligt net zo ver weg als Spanje, alleen Duitsland en Polen liggen ertussen. Hoe laconiek kan je zijn?"

[in kader] Patrick Nederkoorn

Patrick Nederkoorn (1983) is cabaretier. Hij studeerde politicologie, theologie en kleinkunst en was enige jaren gemeenteraadslid voor D66 in Amersfoort. In 2014 bracht hij zijn eerste solovoorstelling uit, Code Rood. Met zijn solovoorstellingen toert hij sinds 2019 ook door Duitsland. Nederkoorn is als columnist te horen in de radioprogramma's Spijkers Met Koppen en Met Het Oog Op Morgen.

Zijn goed ontvangen solovoorstelling Hoogtij (2022) is de komende tijd onder meer te zien in Haarlem (14 feb), Castricum (23 maart) en Amsterdam (6 april).

[in kader] Volodymir Zelensky

Zelensky (1978) richtte in 1997 zijn cabaretgroep Kwartal 95 op (Woonblok 95). In 2006 kreeg Zelensky landelijke bekendheid door zijn deelname aan de Oekraïense versie van Dancing with the Stars.

In 2015 startte de satirische televisieserie Dienaar van het Volk, waarin corruptie en slecht overheidsmanagement werden bekritiseerd. Hij speelde een geschiedenisleraar die tot president van het land wordt uitgeroepen, nadat een filmpje viraal gaat waarin hij zich uitlaat over de corruptie in de Oekraïense politiek. Op 31 december 2018 maakte Zelensky bekend dat hij zich namens een nieuwe partij met de naam Dienaar van het Volk ook daadwerkelijk kandidaat stelde voor de verkiezingen in 2019. Hij won met grote meerderheid in de tweede ronde.

(Mediahuis, januari 2024)